vorig jaar 426

14 augustus 2025

(…)

*

Voor het eerst sinds zeer lang, in een poging om eindelijk eens een begin te maken met de grote opruimactie die ik me al zeer geruime tijd voorneem te ondernemen, open ik nog eens de ingemaakte kast rechts van het bed. Veel van de dingen die ik daarin aantref, waande ik verloren: ooit geschreven teksten, essays, (aanzetten tot) verhalen. Foto’s van mijn tijd met S, maar ook van de reis naar Noorwegen in 1979, en ook oude klasfoto’s van de middelbare en lagere school. Foto’s waarop C verliefd naar mij kijkt, genomen door haar man X. De foto waarop ik verliefd naar Y kijk. Een foto waarop Z verliefd naar de lens, en dus naar mij kijkt. (…) Enzovoort. Snel dicht, die kast! Daar gaat poging nummer zoveel tot opruimactie!

*

Philip Metcalfe brengt in 1933 met levendig vertelde anekdotes dat cruciale Berlijnse jaar tot leven, voortdurend met het perspectief voor ogen dat men toen nog niet wist hoeveel erger het allemaal nog zou worden. De laksheid bij veel toenmalige waarnemers leest in onze tijd als een efficiënte waarschuwing voor wie met lede ogen ziet wat er, 92 jaar later, nu in de wereld aan het gebeuren is. De anekdotes in 

Moeder, nu vader van Gerbrand bakker zijn vooral triviaal en egocentrisch gezeur waaraan geen enkele schrijver zich zou mogen bezondigen, een zoveelste devaluatie van de ooit prestigieuze reeks privé-domein. 

Alleen in Berlijn van Hans Fallada is een compilatie van erge feiten. Met zijn nuchtere toon mist dit relaas zijn impact niet en vormt het een pendant voor 1933. Waar Metcalfe de situatie van bovenaf belicht door te schrijven over de politieke en journalistieke elite, schrijft Fallada, zoals gebruikelijk, vanuit het standpunt van de gewone man. Maar beide schrijvers hebben het wel over hetzelfde tijdsgewricht. Historicus Metcalfe schrijft artistieke non-fictie; Fallada componeert, als ervaringsdeskundige, een op de realiteit gebaseerde roman.

*

(…)

*

(…) G verlangt naar haar pensioen en heeft het moeilijk met haar nieuwe veel jongere collega’s, die ze ‘sneeuwvlokjes’ noemt. Ze heeft het over een generatiekloof. Ze heeft nog een mooi woord in petto, wanneer het even over de mooie jonge vrouwen gaat die tegenwoordig zo vaak aan bod komen in de muziekprogrammatie op de radio: de ‘hertenjongen’. (…) Om kwart voor tien (…) breek ik op en begin aan mijn nachtelijke terugkeer over de brokkelige fietspaden richting Brugge.