woensdag 23 augustus 2017

de zomer van 2017 - 18


Het mooiste moment van deze 5de augustus 2017, de tiende dag van mijn reis naar Frankrijk, was vreemd genoeg toen ik langs de weg een elektriciteitspaal in de vorm van een kruis zag. Dit leidde niet tot een religieuze ervaring, wel tot een gedachtenspinsel dat nog steek hield ook, vond ik. Want ik moest niet alleen denken aan de ‘gekerstende’ menhirs die ik in Bretagne op mijn weg had aangetroffen en aan de uit graniet gesculpteerde kruisen op de – jawel – kruispunten, maar ook aan de speelse vervorming waaraan West-Vlamingen het woord ‘elektriciteit’ soms onderwerpen. Zij hebben het dan over den illigen triek, waarbij illigen de dialectvorm is van heilige. Elektriciteit wordt door dit woordspel – ‘de Heilige Triek’ – met andere woorden iets aanbiddelijks, iets wat door verering nog groter wordt gemaakt dan het op zich al is. Welbeschouwd is dit nog zo gek niet, overwoog ik al fietsend – de kruisvormige elektriciteitspaal lag, niet zonder door mij te zijn gefotografeerd, al weer een eind achter me in het golvende landschap. (Frankrijk is, maar dat zei ik eerder al eens, het ideale fietsland. Je kunt er op goed geasfalteerde tweevaksbanen vijf tot zeven kilometer fietsen, ongeveer de maat van de afstand tussen twee dorpen (Graham Robb had daar in De ontdekking van Frankrijk, een onvolprezen meesterwerk dat geen enkele al dan niet zelfverklaarde francofiel ongelezen mag laten, een theorie over maar ik weet niet meer welke), zónder te worden gekruist of ingehaald door autobestuurders, die dan nog – de Fransen zijn opmerkelijk veel verhoffelijkt – als het dan toch eens gebeurt hun best doen om je alle ruimte te laten; zo zullen ze bijvoorbeeld voor een bocht nooit voorbijsteken als ze er niet honderd procent zeker van zijn dat er in velden noch wegen een tegenligger te bespeuren valt.)



Ik had het over de heiligverklaring van elektriciteit en dat dat welbeschouwd nog zo gek niet is want alles wat met energie, snelheid, automatisering, verlichting en verwarming, kortom verbranding, te maken heeft, zetten wij mensen als vanzelf op een piëdestal – en kijk, nog maar net was ik dát op mijn fiets aan het denken of ik rijd vlak voor Le Petré onder een pas aangelegde TGV-lijn door… en rijdt er dan toch wel net niet zo’n supersnelle trein over zeker? Ik moest ook denken aan de bladzijden die W.G. Sebald in De ringen van Saturnus wijdt aan de verbrandingsverslaving van de mens, en hoe wij daar met zijn allen aan ten onder zullen gaan – wij zijn trouwens al goed op weg, als ik denk aan de berichten die ik gisteren zag passeren op het tv-avondjournaal in de hotelkamer, over de canicule en de bosbranden die het zuidoosten van het land treffen, en aan wat ik opving bij H. & B. in de Finisterre, dat er in India op dit eigenste ogenblik mensen sterven van het loutere feit dat ze aan buitentemperaturen van 51 graden Celsius worden blootgesteld en van niets anders dan dat. (Finisterre, what’s in a name; ik zag wachtend voor een rood licht in Rennes op een op de auto voor mij gekleefde sticker de slogan ‘Tout commence en Finisterre’.)
51 graden. Dat doet er mij aan denken dat in een democratie 51 procent een absolute meerderheid zou zijn, maar daar moeten we ons niet al te veel mee bezighouden want in een democratie leven we niet. Om maar te zeggen: mijn gedachten namen een vrije loop daar op die glooiende weg in dat bocagelandschap met opvallend veel solitaire bomen – wat zijn solitaire bomen mooi! – tussen Croan en Laval.

Zo’n sombere gedachten: kan ik dan wel van het mooiste moment spreken? Misschien moet ik er nog een ander moment bijnemen, een dat minder somber is. In café La Fontaine (Pouancé) zag ik de mooiste vrouw die ik ooit gezien heb, de vrouwen die ik heb liefgehad en die mij hebben liefgehad nu eventjes buiten beschouwing gelaten (misschien lezen ze wel mee). Ik heb daar verder niet veel over te melden. Een beschrijving doet er niet toe, het gaat hier om een uitermate subjectief oordeel en ik wil in dezen zeker geen normatieve indruk maken. Het enige wat belangrijk is, is dat ik dacht: ‘Daar zit een vrouw die in zich alle kenmerken verenigt waarvan ik vind dat ze deel kunnen uitmaken van wat men dan schoonheid kan noemen en zoals ik er nog nooit een heb gezien en misschien wel nooit meer een zál zien.’ Ik schatte haar leeftijd – grotendeels, want haar schoonheid leek mij tijdloos en klassiek, op basis van hoe haar partner en twee kinderen die met elkaar in de clinch gingen om het recht om een smartphone te bedienen (op hoeveel tienduizenden plaatsen zou nu, op dit ogenblik, een dergelijk tafereel zich afspelen?) – op ergens tussen de vijfendertig en veertig jaar. Het gezin bediende zich van de Nederlandse taal, maar dan wel met een accent van boven de Moerdijk.
Ik werd er een beetje weemoedig van, en om dat tegen te gaan, probeerde ik mij op mijn petit café te concentreren maar dat lukte maar half want de Engelse uitbaters van café La Fontaine hadden het gepresteerd mij een brouwsel uit een koffiezetapparaat voor te zetten en niet het door mij verlangde product van een expressomachine die ook zelf de bonen maalt – wie weet hoelang geleden die koffie was gezet en hoelang ze dus al op de elektrische plaat stond te pruttelen. Ik legde de voor deze crime gevraagde 1,25 € op de toog – reken zelf maar uit hoeveel zo’n koffiekan opbrengt – en verliet met ingetrokken buik het pand, zonder een blik te werpen naar mijn Hollandse schone want dat vond ik om de een of andere manier niet kunnen.

Vijf kilometer meer naar het zuiden stond ik bij de Menhir de Pierre Frite, een geval van meer dan vijf meter hoog dat daar op onnaspeurbare manier rechtop in het land was komen te staan – en daar al een paar duizend jaar stond en nog steeds staat. Bizar. Ook vreemd was dat iemand het in zijn hoofd had gehaald om, zo verstandig was hij wel, boven het bereik van ieder persoon die er zich aan kon ergeren, een nis uit deze monoliet te hakken, nauwelijks tien bij twintig centimeter, om daarin een minuscuul Mariabeeldje achter te laten. Dit leek mij van een even schabouwelijke achterbaksheid als die van een hond die overal tegen pist om zijn territorium af te bakenen – en die hond heeft dan nog voor dat hij zich voor dat gedrag niet op hogere machten beroept. Ik kon mij dan ook geheel en al scharen achter de commentaar die een met deze onwaardige mariale toevoeging niet opgezette passant had achtergelaten op het didactische bordje dat bij de menhir was geplaatst en dat niet alleen van de ontstaansgeschiedenis maar ook van de kerstening ervan gewag maakte – met woedende viltstiftkapitalen stond daar geschreven: ‘Les vandales psychopathes ont encore frappé! Ni dieu ni maître, définitivement.’

fiets 17-51


koers 121,5 / 3215,1 / 881 ↗

wolken 2471-2474



wolkenfragmenten uit Ann Meskens, Jacques Tati. Een kwestie van kijken

2471
Wolken jagen hoog door het beeld en worden weerspiegeld in de glazen wanden van de gebouwen. (99)

2472
Toen Tati op een dag in het najaar van 1966 het script van PlayTime onder een instortende wolkenkrabber gooide, had hij het gevoel zichzelf onder het puin te gooien. (99)

2473
Hij zei onder meer dat hij de schoonheid wilde filmen van de zon en de wolken boven een moderne setting. (100)

2474
In het atelier van haar digitale winkel Wolkenkrabber recycleert zij de wereld tot wonder en mag ik kijken en uitblazen van taal. (255)