Ik heb mij al vaak die bedenking gemaakt. Hoe tergend dicht bij het gooien met dobbelstenen het democratisch proces komt. Hoeveel richtinggevende verkiezingsuitslagen zitten er niet akelig dicht bij een 50/50-uitslag? (Denk aan - recent - Polen. Of denk aan hoe dicht tegen de 50 procent de N-VA + Blok zitten in Vlaanderen.) Hoe tergend arbitrair zijn op zich niet door de historische logica te verantwoorden gebeurtenissen. (Bijvoorbeeld de voortijdige dood van een veelbelovende politicus. Of een natuurramp die een land een andere richting doet uitgaan.) Of neem de ponskaartenaffaire waarmee Al Gore indertijd opzij werd gezet. Stel dat hij in 2000 zou zijn verkozen, en niet die ellendige George 'double U'... Enzovoort.
zondag 25 januari 2026
vorig jaar 291
25 januari 2025
Eindelijk is het eens geen grijs en nat weer, en dus maak ik een ritje met de fiets – nog niet met de koersfiets, maar met de gewone fiets. Mijn gewone parcours voor korte ritjes: langs het kanaal naar Oostende, tot in Nieuwege, over de brug en dan terug, langs de hoeve waar vroeger A woonde, tot bijna in Houtave, dan rechtsaf door het bosje, tot bij de witte kapel van Meetkerke, daar rechtsaf tot aan het bruggetje, nog eens rechtsaf, langs de molen en terug tot aan het kanaal, links en Bruggewaarts, tot aan de nieuwe fietsbrug, waar ik oversteek, om langs de roeiclub weer in Kristus-Koning aan te komen. 19 kilometer. Tussen de molen en het kanaal zie ik dat twee prettige blikvangers de voorbije winter verdwenen zijn: het raam met de poster ‘My home is where my books are’ en voor het hoevetje waar X woonde de vijf metalen stoelen met de boodschap, op elke stoel een woord geschilderd: ‘Hier kan je even zitten’. [Soms stonden die stoelen niet in de juiste volgorde en stond er bijvoorbeeld: ‘Je zitten even kan hier’.] Onderweg bedenk ik dat ik dezer dagen erg weinig mensen te zien krijg. En omdat wanneer de berg niet naar Mozes komt Mozes naar de berg moet gaan, besluit ik een uitnodiging te sturen naar mijn vrienden (…). Ik vraag hun enkele data op te geven alsook een keuze te maken uit mijn culinair repertoire: vleesbroodje, coq au vin, spaghetti, vis, hamrolletjes… De bedoeling is om de antwoorden op deze enquête te matchen en op die manier in de maanden februari en maart twee of drie etentjes te beleggen. (…)
*
zaterdag 24 januari 2026
vorig jaar 290
24 januari 2025
(…)
*
Op mijn wandeling rond het Stil Ende, waar de baggerwerken nu volop bezig zijn (de zwanen zijn geëvacueerd, en de ganzen blijven weg), kom ik R tegen. Hij is erg vriendelijk – we beloven elkaar voor de zoveelste keer dat we zeker eens zullen afspreken. [Dat is sinds vorig jaar nog eens voorgevallen: opnieuw een toevallige ontmoeting, opnieuw dat voornemen.] R is vandaag de enige levende persoon die ik te zien krijg, en ook voor morgen zijn de vooruitzichten wat dat betreft weinig veelbelovend. Ik overweeg de mogelijkheid om eens enkele mensen uit te nodigen op een etentje, maar ontzie het me en doe dan maar weer niets.
*
Korte mailconversatie met K, die het even heeft over de mogelijkheid om me te helpen bij het van de vier boeken één maken – maar ik zie het eerlijk gezegd niet zitten dat een andere hand aan mijn teksten zou sleutelen en, wat onvermijdelijk zou zijn, mijn darlings zou killen.
*
Begin met De erfenis van het verlies van Kiran Delai voor de leesclub van 10 februari.
*
Op televisie, naar aanleiding van zijn overlijden een paar dagen geleden, een portret van David Lynch. Aan Twin Peaks was ik indertijd ook wel verslingerd, maar van zijn films heb ik, voor zover ik ze heb gezien (of volledig uitgekeken) nooit veel begrepen.
*
Drie afleveringen van Nightsleeper, een Britse reeks over een treinhacking, die spannend wil zijn maar die, door de talrijke onwaarschijnlijke plotwendingen, alleen maar potsierlijk is – wat pijnlijk is omdat het duidelijk niet de bedoeling was om potsierlijk te zijn.
vrijdag 23 januari 2026
vorig jaar 289
22 januari 2025
(...)
23 januari 2025
(…)
*
(…)
*
Ik voltooi mijn lectuur van de door Johan De Smet bezorgde catalogus Emile Claus. Prins van het luminisme. De man heeft zeker [heel wat] mooie schilderijen gemaakt, maar in mijn ogen toch ook een aantal banale, om niet te zeggen ondermaatse. Hij was een charmeur, zoals ook blijkt uit Emile Claus. Mijn broeder in Vlaanderen van Cyriel Buysse. Volgens Buysse draaide Claus er zijn hand niet voor om schilderijen te maken die behaagden, die, met andere woorden, commercieel waren. Een intellectuele hoogvlieger was Claus al evenmin, en een revolutionair of rebel al zeker niet. Neen, hij was een pittoreske burgerman, met veel couleur locale op zijn palet.
*
(…)
*
[B woont in] een groot huis in de (…), waar ik ooit een krot betrok. Hij heeft goed geboerd. (…) Ons gesprek verloopt heel vriendelijk, ik blijf erg lang, drieënhalf uur. (…) Over X zijn B en zijn vrouw B’, die er ondertussen bij is komen zitten, niet te spreken. Ze verwijten hem manipulaties en opportunisme. Zo was hij betrokken bij de verkoop van de gebouwen van (…). Inspecteur is hij kunnen worden op voorspraak van toenmalig minister van Onderwijs Marleen Vanderpoorten. Ik leer een nieuw woord: ‘juvenist’, voor mannen met een seksuele oriëntatie op adolescente jongemannen. We hebben het ook nog over (…) en transformaties en Petra De Sutter, etcetera. (…)
donderdag 22 januari 2026
woensdag 21 januari 2026
vorig jaar 288
21 januari 2025
Ik word wakker met – op de radio – nieuws over Trump. Klimaatakkoord in de vuilnisbak, nieuwe olieboringen, deportaties, enzovoort. Het maakt me misselijk en depressief. Op het slechtst denkbare moment komt een kwaadaardige gek aan de macht. Het is hoog tijd om zich zeer ernstige zorgen te maken over waar deze wereld – ‘as we know it’ – naartoe gaat.
*
(…)
*
Blijkt dat Elon Musk tijdens de inauguratiefestiviteiten nu ook nog eens de Hitlergroet heeft uitgebracht, of toch iets wat er heel hard op lijkt.
*
(…)
dinsdag 20 januari 2026
vorig jaar 287
20 januari 2025
We hebben het, naar aanleiding van de film Girlbaby, over grote leeftijdsverschillen in liefdesrelaties en over Out of Africa, een film die zij voorbije weekend bekeek. (…) Ik denk terug aan die keer dat ik hem zag, toen hij net uit was, veertig jaar geleden. Ik herinner mij dat B toentertijd nogal gefascineerd was door Meryl Streep, maar hoe dat precies zat, weet ik niet meer. Ik constateer ook het opvallende feit dat ik in drie recente films drie al wat oudere vrouwen uit de kleren zag gaan: Emma Thompson in Leo Grande, Nicole Kidman in Baby Girl en Demi Moore in The Substance. Dat zou Streep destijds nooit hebben gedaan. (…)
*
Ik deel op Facebook een nogal uitvoerige tekst van Kris Kaerts, die ik vond bij Ludo De Witte, die hem zelf ook had gedeeld, over het stilzwijgen van onze Vlaamse en ook enkele Nederlandse professionele intellectuelen. In die tekst moeten Grunberg, Olyslaegers, Hertmans et tutti quanti het ontgelden omdat ze zedig zwijgen over de genocide in Gaza. A vindt mijn deelactie ‘moedig’. Ik begrijp dat wel, al vind ik het ook wel gênant: ik was te laf en te lui om de tekst zelf te schrijven.
*
De inauguratiespeech van Trump is ronduit hallucinant. Wat kan ik er meer over zeggen? Met Biden naast hem, een oude, gebroken man die wellicht binnenkort zal sterven, neemt de president-met-strafblad geen blad voor de mond. Zowat alles waar Biden voor heeft gestreden gaat onverbiddelijk op de schop.
maandag 19 januari 2026
vorig jaar 286
19 januari 2025
Ik heb iets meer dan een maand nodig gehad om Leven & Lot te lezen. Ja, inderdaad, het is zeker de moeite waard. Maar zal ik het ooit nog een tweede keer lezen? Hoeveel maanden resten mij nog? Ik vond het moeilijk om alle personages en hun onderlinge verwevenheden bij te houden. De opeenstapeling van schrijnende gebeurtenissen stompt af. Het boek bevat zeker ook zeer mooie, emblematische passages, bijvoorbeeld de brief van de moeder vanuit het Joodse getto aan haar zoon ('Je antwoord zal ik niet krijgen, dan zal ik er niet meer zijn.'; hoofdstuk 18 van deel 1), of de beschouwing over het totalitarisme in hoofdstuk 50 van deel 1. En dan is er vooral die passage waarin de kwestie van goed en kwaad wordt uitgediept (hoofdstuk 16 van deel 2), de kleine, onuitroeibare goede daden, die van de mensen mensen maken… '(...) als het menselijke in de mens ook nu nog niet is gedood, dan zal het kwaad niet meer overwinnen.'
*
(…)
*
Langs bij X. Hij heeft het interieur van zijn huisje goed onder handen genomen. Baksteenrood in plaats van dat kille grijs. Hij voorziet zichzelf van comfort in de vorm van apparaten: afwasmachine, airfryer, koffiemachine, grootschermtelevisie… Hij settelt zich, cocoont, zondert zich af van de wereld en schikt zich in zijn solitaire bestaan (…) Over het boek geen woord. Wel over de terreur van Q-Music op zijn werk.
*
Ik las – eindelijk – de achttien bladzijden tellende brief die A schreef over hoofdstuk 1 van Populierendreef 29. Onderhoudend en goed geschreven. Heen en weer stuiterend met vrije associaties. Literaire verwijzingen en herkenningspunten die hem van mijn boek naar passages in zijn leven en in zijn boeken voeren. Ik stuur A een bondig antwoord, waarop hij dan weer schrijft dat ik tegen 15 februari zijn commentaar bij hoofdstuk 2 mag verwachten.
*
*
Ik schrijf ‘boekverhaal 9’ over Jan Arends en beland zo in Ik had een strohoed en een wandelstok. Is het nu de tweede of de derde keer dat ik dat boek lees? Wat houd ik nog over van de eerste keren, behalve een sfeer van bevreemding en onbehagen?
zondag 18 januari 2026
vorig jaar 284
18 januari 2025
Op de radio is er een gesprek met een homokoppel – twee mannen – dat een kind heeft via een draagmoeder in Los Angeles. Ik wil mijn best doen, maar hier houd ik er een conservatieve mening op na. Moet het (…) verlangen om een kind te hebben dan echt vóór alles gaan? Het thema kinderen komt later op de dag nog eens aan bod wanneer (…)
*
Ik selecteer mijn dagelijkse foto’s voor de blog en Facebook. Ik ben aan nummer 7344 gekomen. Elke dag een foto, nu al meer dan twintig jaar. Maar de spoeling wordt dun, de kwaliteit vermindert. Ik denk dat het einde in zicht komt.
*
Vernissage van een tentoonstelling in de Poortersloge. Ik loop er twee keer op een drafje doorheen. Alles is weer erg zorgvuldig opgesteld door J, maar de werken zeggen me niet veel. Ik krijg een paar de indruk ‘zoiets’ of ‘iets gelijkaardigs’ al eens eerder te hebben gezien.
*
Optreden van Bliek (P + band) in de Magdalenazaal. Een beetje eentonig, maar toch een paar mooie hoogtepunten, mede door toedoen van een oosters ogende vocaliste. In de eigenzinnige teksten wordt veel gewacht. En nergens anders in de Nederlandstalige poëzie laat een auteur ‘chicons’ [witloof] om ‘talons’ [hakken] rijmen. Schitterende cover van Bowie’s ‘Lazarus’, met zeer stevige uithalen op de elektrische gitaar. Na het optreden is er een fuif. Heel veel bekenden. (…)
https://www.youtube.com/watch?v=MMORS04xFyA&list=RDMMORS04xFyA&start_radio=1
zaterdag 17 januari 2026
vorig jaar 283
17 januari 2025
(…)
Die gedachte neemt mij zodanig in beslag dat ik pas wanneer ik buiten sta besef dat ik eigenlijk best wat meer had kunnen zeggen. Informeren naar zijn gezondheid en dergelijke. Maar het is te laat en ik kan alleen maar piekeren over de slechte of toch zeker minder gunstige indruk die ik heb gemaakt.
(…)
Ik bel aan, X doet open. X maakt nooit een riante indruk, maar nu ziet hij er toch wel heel slordig uit. Hij laat me binnen in zijn veel te warm gestookte woonkamer. Massieve meubelen, mottige decoratie. Hij biedt me een stoel aan, maar ik maak meteen duidelijk dat ik mij tot onze zakelijke aangelegenheid wens te beperken. Waarover anders zou ik het met deze man moeten hebben? Twee minuten later sta ik, naar frisse lucht happend, terug buiten. Wellicht ben ik de enige aanspreekbare mens geweest die X vandaag heeft gezien. Maar het omgekeerde is ook waar.
*
*
vrijdag 16 januari 2026
vorig jaar 282
16 januari 2025
Gewerkt van half tien tot half zes, enkel onderbroken voor Blokken en het journaal. Het nieuws van de dag is dat de Israëlische regering het akkoord dat gisterenavond met Hamas werd gesloten niet wil ondertekenen. Ondertussen werden er, tussen het sluiten en het niet-bekrachtigen van het akkoord, nog maar eens enkele tientallen Gazanen doodgebombardeerd. Het aantal doden ligt nu[, naar verluidt,] al boven de 47.000 – het zijn er wellicht veel meer.
*
(…)
*
Ik breng de avond door met televisiekijken (…). Eerst een portret van Arsenal-coach Arsène Wenger, daarna een theatervoorstelling van Lieven Scheire over artificial intelligence. Ik bijt me doorheen het olijke toontje, dat me nogal op de zenuwen werkt, en verneem iets over de omvang van de ramp die op ons afkomt.
donderdag 15 januari 2026
vorig jaar 281
15 januari 2025
Een zeer uitvoerige brief van A, achttien dicht beschreven pagina’s, met commentaren op Populierendreef 29. Ik zal tijd moeten vrijmaken om het allemaal met de juiste aandacht gelezen te krijgen, laat staan om het te beantwoorden. (…)
*
(…)
*
Vandaag, voor dag en dauw en tussen (…) door, meer dan zestig bladzijden gevorderd in Leven & Lot. Ik houd allang de tientallen personages, die dan nog meestal niet consequent altijd dezelfde naam krijgen, niet meer uit elkaar. Zo wordt de lectuur van dit monumentale boek vooral een onderdompeling in een sfeer. Ik leg me er op toe [de aandacht scherp genoeg te houden] om niet over de substantiële passages heen te lezen. Het is een groots boek, jazeker, maar misschien toch te omvangrijk om [alert] te blijven. Het besef dat ik in dit leven [dit boek wellicht nooit een tweede keer zal lezen,] nooit Oorlog en vrede zal lezen – en wat met [de jaardagen van] Gesine Cresspahl [, dat hier een jaar later nog staat te wachten]?
*
Waterwerkarbeiders verstevigen de oevers van het Stil Ende. Alle zwanen zijn geëvacueerd. De Canadese ganzen laten de stadsvijver, die zij anders druk bezoeken, links liggen. Enkel het gepeupel blijft achter: wilde eenden, waterkiekens en meerkoeten. En natuurlijk de kauwen – maar die zijn er altijd en overal.
*
Eerste aflevering van een vierdelige reeks over Mobutu. Hoe hij aanvankelijk een hulpje van Lumumba was. Hoe hij, glad als een paling, de mogelijkheid rook om de macht naar zich toe te trekken en zich pragmatisch opwerkte. (…) De verachtelijke, nog altijd niet dode, Étienne Davignon. ‘Wie doet mij nog iets’ is wat hij uitstraalt terwijl hij zelfgenoegzaam de vlam in zijn pijp zuigt.
*
M laat via mail weten dat Urbain Dhondt is overleden. 95 is [deze professor filosofie van wie ik ooit les had] geworden. Hij kan nu volop gebruik maken van zijn ‘recht op luiheid’.
woensdag 14 januari 2026
vorig jaar 280
13 januari 2025
(...)
14 januari 2025
Naar Brussel (…) . Dageraad op het perron. De reizigers eenzaam en ver uit elkaar op de trein, allemaal bezig met hun telefoon. Waar is de tijd dat je in de pendeltrein op de driezitsbank plaatsnam (…)? Ik stap door het Warandepark. Het dunne laagje bevroren sneeuw knispert onder mijn schoenzolen. Een kraai met opgezette veren die als pijpen van een te korte broek rond zijn poten vallen kijkt me sullig aan. (…)
*
(…) Op een gegeven moment komt de zeer mollige X langs. Ze begroet ons hartelijk. Vandaag viert ze dat ze al 46 jaar samen is met haar man. ‘46 jaar geleden heeft hij heel zacht mijn bloem geplukt,’ lacht ze. Ze glundert, een glans over haar ronde kaken. ‘Maar je ziet er zelf maar 46 uit!’ zegt J gevat. Hij heeft geen ongelijk: X ziet er heel jong uit. Ik voeg eraan toe dat het in theorie wel kan: ‘Misschien lagen jullie in de materniteit naast elkaar.’ ‘De jonge bloem is ondertussen een forse bloem geworden,’ grapt X. Wanneer X buiten beeld is, weet J mij te vertellen dat haar echtgenoot ook nogal corpulent is. Dat moet dan wel een stevig bed zijn, met al dat plukken. Ons gesprek (…) gaat over dik zijn en vermageren. En we behandelen nog een paar andere onderwerpen, maar die ben ik ondertussen vergeten. (…)
*
(...)
dinsdag 13 januari 2026
maandag 12 januari 2026
vorig jaar 279
12 januari 2025
…) naar de Emile Claus-overzichtstentoonstelling in Deinze. Grote toeloop. Mooie tentoonstelling, maar er hangen misschien wel een paar zonovergoten zomerse bucolische landschappen met koeien te veel. Ik vind Claus vooral als portrettist sterk. Ik schaf me de catalogus aan waarin ik meteen na thuiskomst begin te lezen, zodat ook deze aankoop niet meteen onderin de stapel een aantal jaren moet wegkwijnen.
*
(…)
*
The Edukators (2004) is een knullige beschouwing over links antikapitalistisch activisme. Een paar jongelui keren de inboedel van een paar villa’s om, zonder iets te stelen. Ze laten enkel een boodschap achter: ‘De vette jaren zijn voorbij’ of ‘Jullie hebben te veel geld’. Hans Weingartner laat zien hoe idealisme wordt verkloot door amoureuze verwikkelingen (waarin het individuele belang altijd in conflict komt met het collectieve-) en dat klootzakken altijd klootzakken blijven, ook al houden ze even de schijn van het tegendeel op.
zondag 11 januari 2026
vorig jaar 278
11 januari 2025
(…) Het is vandaag bij wijze van uitzondering eens mooi en droog, bijna vrieskoud – (…) we stappen over het harde zand van Zeebrugge naar Blankenberge. Op het strand liggen her en der verspreid klodders aangekoekte olie, en ook veel met zwart besmeurde kokkels en schelpen. In Blankenberge wandelen we over de gerenoveerde pier en gaan we iets drinken in café Mistral op de dijk. We worden bediend door een vriendelijke ober. Wanneer X een tweede koffie bestelt, en ik géén tweede tripel van LeFort wens, vraagt hij grappend of ik misschien niet mag van moeder de vrouw. ‘Maar ze is mijn vrouw niet,’ antwoord ik, niet zonder een samenzweerderige knipoog. De man schiet in een lach. De andere in de zaak aanwezige gasten kijken op. Op het duinpad terug naar Zeebrugge legt de lage zon een mooi licht op de massieve wolken, het zand, het helmgras en de haven voor ons. (…)
*
Nadat ik S. op het verjaardagsfeestje heb opgehaald – de tristesse van de banale woonkamer van het rijhuis in de Goudenregenstraat – en bij haar thuis in de Pottenmakersstraat heb afgeleverd, kijk ik nog naar de afleveringen 2 en 3 van de door Stephen Frears geregisseerde reeks A Very English Scandal (2018), over een Liberal MP (Jeremy Thorpe/Hugh Grant) die zich aan een jongeman heeft vergrepen. Frears vindt een mooi evenwicht tussen kritiek op de arrogantie van de macht en mededogen en begrip voor de homoscene in een tijd (1965) dat homoseksualiteit in Groot-Brittannië nog strafbaar was.
zaterdag 10 januari 2026
vorig jaar 277
10 januari 2025
(…)
*
Een dag met mooi winterweer. Ik leg enkele bezoeken af op de fiets. Eerst naar M., om de betaalbewijzen op te halen van de kosten die ze heeft gemaakt voor de vernissagereceptie. (…) Dan naar W., ook om boekhoudkundige redenen. (…) In de namiddag naar J. (…) [U]iteindelijk hebben we het [vooral] over X, en over de stadswijk Sint-Jozef, en over nog veel meer. J. praat en praat en blijft maar praten. Hij is niet te stuiten, hij laveert van de ene uitweiding naar de andere terwijl ik mijn best moet doen om mijn ogen open te houden, wat zou ik graag slapen: ik ben alweer van vijf uur op.
*
Op YouTube een portret van de slordige en haastige fantast Boudewijn Büch, die het toch maar mooi voor elkaar kreeg om met zijn charme en snelheid zijn opdrachtgevers te verschalken, zodat hij van zijn obsessies zijn beroep kon maken. Hij verdiende bij de AVRO drie keer zoveel als het tweede goudhaantje, Sonja Barend. Hij kocht cadeauboeken, onder meer voor Maarten ‘t Hart, op krediet. Na het portret nog een aflevering van De wereld van Boudewijn Büch, over Andy Warhol. Ook hier: snelheid en oppervlakkigheid. Maar ook een enthousiasme waarbij het onmogelijk is onverschillig te blijven. Naar aanleiding van beide programma’s moet ik denken aan – uiteindelijk – de absurditeit van het verzamelen. Daarover gaat ook nog een uitwisselingetje op Facebook met R.: over de boeken van Julien Green die ik vorige week zag staan, maar niet kocht in de Oxfam. [De Pléiade-delen met zijn romans en dagboeken en correspondentie, voor een schappelijke prijs.] Je ziet ze staan, je begeert ze, maar je koopt niet. En een paar dagen later ben je ze vergeten. Je bent de boeken vergeten die, mocht je ze hebben gekocht, toch in grote mate ongelezen zouden blijven. Maar je bent ook die begeerte vergeten. (…)
Abonneren op:
Reacties (Atom)