driekleur 166

‘Madame Annette! (of ook gewoon “Annette”!) Luistert u eens even. Uw zwarte haar, uw lichtgrijze ogen en uw goudgele huid, wat een zeldzame creatie van de natuur! Ook al draagt u alleen zijden kousen op woensdag, uw vrije dag, ook anders is te zien hoe fraai uw benen gevormd zijn, hoe zacht glooiend uw kuitspieren overgaan in de pezen van uw enkels. Gelooft u maar niet dat uw smalle heupen, uw platte boezem en uw sterke, door het werk getekende maar mooie handen verraden dat u niet tot de hogere kringen behoort. U kunt stellig voor een dame doorgaan, zelfs wanneer u een taak krijgt opgedragen, als u uw heldere ogen tegelijk gericht houdt op de gast voor u en op de ruimte achter hem, uw smalle, merkwaardig rode mond (waarvoor u trouwens beter een lichtere lippenstift kunt gebruiken, gezien uw teint) stevig gesloten als om elke grofheid af te weren en uw zachte kin een beetje geheven, alsof daar uw concentratie, maar ook uw hoogmoed resideert. Het lijdt geen twijfel dat u heel mooi bent, Annette!’

Joseph Roth, Hotelmens, 61

driekleur 165

Zijn witte, randloze hoge hoed van gesteven linnen, die tegelijk voor tulband, slaapmuts of voering van een koningskroon zou kunnen doorgaan, accentueert het bruinachtige rood van zijn wangen, het metalig glanzende zwart van zijn dikke, borstelige wenkbrauwen en het gouden bruin van zijn kleine en pientere oogjes, die speels heen en weer schieten boven zachte en weldadige vetkussentjes, die de koks in de gaten houden, de ketels controleren en de bewegingen van de lange lepels volgen.

Joseph Roth, Hotelmens, 50

3799

Kunstwerk van Jan Verhaeghe (fragment) in crematorium Lochristi - 140823

mijn woordenboek 398

ATTITUDE

Je moet je rug rechten, je moet proper gekleed zijn, met twee woorden spreken, het glas bijvullen en het zout aanreiken, dames laten voorgaan. Maar om de etiquette na te leven, moet je haar eerst wel kennen, natuurlijk. Je hoort dus open te staan voor pedagogische adviezen en onderrichtingen. Je bent een krom hout waaruit anderen iets rechts proberen te trekken en je moet geloven dat zij geloven dat zoiets mogelijk is.

Wat moeilijk klinkt, wordt vertaald. Dat levert niet altijd betekeniswinst op, om niet te zeggen dat het al wel eens tot betekenisverlies leidt. In onze regio heeft men het vaak over ‘ingesteldheid’. De correcte vertaling van attitude luidt: ‘instelling’. Het woord ‘ingesteldheid’ bestaat alleen in zijn verkeerd gebruik.

Dat woord, ‘instelling’, doet aan organisaties denken, ingewikkelde hiërarchische structuren met ondoorgrondelijke procedures. Ziekenhuizen, psychiatrische klinieken, banken, rechtbanken, overheidsbureaucratie. Maar ‘instellingen’ heb je ook in de wereld van de apparaten. Je kunt toestellen zodanig programmeren, dat ze specifiek toepasbaar zijn op situaties die afwijken van een modale situatie. In die modale situatie zouden de fabrieksinstellingen, de default-positie zeg maar, perfecte resultaten opleveren. Maar welke situaties zijn nog modaal?

We hebben allemaal een attitude die afwijkt van onze default-instelling. Het leven leert, het trekt sporen, we zijn nooit onbevangen. Het lot griffelt er op los en we zouden zo graag eens met een propere lei herbeginnen. Maar dat kan niet. Het leven heeft zijn sporen getrokken, ten goede of ten kwade, en de houding waartoe dit heeft geleid, noemen wij: attitude.

Is attitude een overtuiging? Neen. We bevinden ons veeleer op een infrabewust niveau. Wie kop in kas rondloopt, staat daar niet altijd bij stil. Wie altijd het zonnetje in huis is, doet dat vanuit een tweede natuur. Een depressie kun je niet faken. Beredeneerd glimlachen is een contradictio in terminis.

De attitude is hoogstens de manier waarop je je overtuiging in werkelijk handelen omzet. Je hebt een overtuiging, en daar leef je naar. Iemand kan een negatieve opvatting huldigen over het leven (een opvatting die de goegemeente vanuit een bepaalde conventionaliteit negatief zal noemen) en toch met een attitude in het leven staan die positief kan worden genoemd: rechte rug, geheven hoofd, glimlach, altijd vriendelijk, etiquette… Het omgekeerde kan ook: positief dénken maar een eikel zijn.

Je kunt van iemand die een negatieve overtuiging huldigt hópen dat hij toch een positieve attitude heeft. Van iemand met een positieve overtuiging mag je het verwachten. Van deze mensen verwachten we dat ze uit één stuk zijn, dat ze oprecht en uitgesproken leven.

Het leven is ingewikkeld. Attitude is het zich recht wanen van het kromme hout. Attitude is de persoonlijke stijl waarmee je een strik knoopt rond het tekort en het verlies.

3798

M. en J. - 140823