dienstmededeling

Enkele mensen in mijn omgeving lieten mij weten dat het wellicht beter is om, ondanks alle mogelijke bezwaren die er tegen Facebook in te brengen zijn, het beest toch te voeden. Vooruit dan maar – en neen, ik heb het niet over een politieke partij. Onder het motto Si tous les dégoutés s’en vont, il ne restera que les dégoutants !

Tien jaar geleden schreef ik een bezinning over Facebook. Ik zou sommige elementen daarin nu misschien wat anders formuleren, maar in grote trekken blijf ik achter deze tekst staan: 

het leven als voorlopige oplossing: Facebook als anesthesiemachine

vorig jaar 443

2 september 2025

(…)

*

In Achtung Europa! van Thomas Mann staan dingen die akelig nauwkeurig het protofascistische klimaat van vandaag in de VS, maar ook, zij het gelukkig in een nog mildere vorm, bij ons beschrijven.

*

(…) de intrigerende irrationele verbintenissen die de werking van de geest en het landschap met elkaar kunnen aangaan. Bijvoorbeeld wanneer je in de auto naar muziek luistert en achteraf precies kunt reconstrueren waar je wat hebt gehoord. In die mate zelfs dat je innerlijke jukebox datzelfde liedje begint af te spelen telkens je op diezelfde plek passeert. Dat vermogen ben ik ondertussen op de een of andere manier kwijtgespeeld. (…)

3 september 2025

(…) In het station zag ik een autochtone zestiger zeer langdurig kijken naar een allochtone man die de perronvloer schoonmaakte. De indrukwekkende driemaster die ik vier uur eerder bij mijn aankomst aan de kade naast de sporen had zien liggen, was uitgevaren. Zwarte wolken pakten samen. Ik was net voor de regen thuis.

*

Ik heb een paar keer, hoewel ik – uiteraard – alleen zit te kijken, hardop gelachen bij de vierde aflevering van jaargang drie van Chantal. Dit is een zeer goed gemaakte, luchtige en kluchtige reeks, met toch ook wel die pijnlijke, cringey toets van In de gloria, wanneer regisseur Mathias Sercu met een onmiskenbaar genoegen als een slechte tandarts de kleine mentaliteitjes van La Flandre profonde aanboort. Heerlijk ook, dat Zuid-West-Vlaamse dialect. Rouge Heroes is dan weer een over the top-persiflage op de WO2-heldenfilms. Het stoere gedoe van in Cameltoetsen gehulde binken met getaande koppen en met, uitermate anachronistisch, ACDC als score.

8036

Omgeving Bebra (D) - 260724

driekleur 620

Par tout le vaste monde, sur l'un et l'autre de ses flancs: - ceux d'en dessous de nous, ceux de tout près, ceux de plus loin, ayant appelé, ayant supplié, étant encore longtemps venus avec leurs cris, les blancs de peau, les rouges, les noirs de peau, les jaunes; - 's'étant agenouillés devant leurs dieux visibles ou invisibles, peints, pas peints, de pierre ou de bois, figurés au-dehors ou intérieurement; - les ayant priés, les ayant maudis; ayant dansé, tourné en rond, ayant joué pour eux de leurs instruments de musique: le grand tam-tam, les tambours, le violon à une seule corde, les trompettes de cuivre ou de corne; ayant touché la harpe plate, ayant fait de la musique, prié, dansé...

C.F. Ramuz, Présence de la mort, 212-213 

8035

Braach (D) - 260724

vorig jaar 442

1 september 2025

Benoni zit naast mij in een klaslokaal. Medestudenten (die in mijn droom de gedaante aannemen van mijn jonge nieuwe collega’s op het werk) hangen prenten aan de muur. Benoni zie die prenten absoluut niet ziet zitten en geeft daar ook uiting aan. Een spiegelreflexcamera hangt aan een kapstok. Door onhandige manipulaties van de medestudenten/collega’s valt die tot twee keer toe op de grond.

*

Nadat ik met P de spullen heb opgehaald die ik uit de nalatenschap van PL heb uitgekozen – twee schilderijen, elf boeken, tien tekeningen en een echte, in Marokko gemaakte fez – drinken we samen een koffie in de hoek van haar woonkamer. We zitten tussen de twee ramen, waarvan er een uitkijkt op de brug en het stuk van de Beenhouwersstraat naar de Noordzandstraat. Er komt net een hele klas bakvissen aangewandeld, allemaal gelijk, mooi en langharig. ‘‘t Sien de kaloowten van de Maricoowlen’, zegt P lachend, goed wetend dat ik onze katholieke medemensen het bestaan ook wel gun, ook al zijn ze op de een of andere manier verbonden aan de Maricolenschool in de Oude Zak. We hebben het over de vergeefsheid van het vergaren van spullen die enkel voor onszelf een waarde hebben, en dat je er op tijd een bestemming aan moet geven. (…)

*

(…)

*

The Last Farewell (2019) had ik nog maar anderhalf jaar geleden gezien, zo blijkt uit mijn lijstje. Familiebanden en een gigantisch cultuurverschil. Ontworteling door zowel migratie als door razendsnelle veranderingen, niet altijd ten goede, in het thuisland. De pijn van het afscheid, waarvan beide partijen weten dat het het laatste is, terwijl ze doen alsof ze dat niet weten.

8034

Omgeving Rückershausen (D) - 260724

vorig jaar 441

31 augustus 2025

(…)

*

Tijdens en na het middageten amuseer ik mij kostelijk met een aflevering van Chantal.

*

Ik begin aan Wat je van bloed weet van Philip Huff, en voor ik het goed en wel besef zit ik al op bladzijde 77. Proza op middelbareschoolniveau. X deed er op Facebook nogal positief over, maar misschien moet ik X niet als een referentie beschouwen.

*

Een kort bezoek van F. We bespreken meerdere onderwerpen. De euthanasie van PL was voor het kleine groepje dat hem in zijn laatste uur bijstond een ingrijpende en aangrijpende ervaring. Eerst namen ze elk afzonderlijk afscheid van hem, dan was er het gezamenlijke kraken van een veertig jaar oude fles Poire Williams die PL nog had staan. PL las dan zijn eigen afscheidstekst voor. Dan was er de in alle sereniteit uitgevoerde procedure met de twee aanwezige dokters. (…) Elk heeft zijn verhaal, een kernverhaal. Ik zou graag iets maken met portretfoto’s, in combinatie met telkens zo’n kernverhaal, dat ik heb opgetekend en uitgeschreven. De vergrijzing van het Willemsfonds. Het wrede vreemdelingenbeleid van onze overheid. (…) Vervolgens spoelen we de internationale geopolitieke situatie door. Vandaag was er een bijeenkomst van Aziatische leiders, onder meer China, India en Rusland: drie landen die samen een derde van de wereldbevolking vertegenwoordigen en die nu de wereldmacht naar zich toe trekken. Jawel, Poetin was erbij. Dan hebben we het over het mislukte doktersexamen. Samen met Zuhal Demir vind ik dat ze het maar beter opnieuw met pen en papier doen. En hoe zou het zijn met PG, na zijn appelflauwte op de uitvaartplechtigheid van PL? Ik was er de eerste getuige van en dacht dat hij doodging. Of al dood wás. Het kwam doordat er daar vier ex-lieven van hem waren, denkt F. ‘Dat was meer dan PG aankon!’ Op die uitvaart was er ook een vertegenwoordiging van de firma B, waar PL een groot deel van zijn leven heeft gewerkt. Volgens F hebben ze hem daar uitgeperst. Ze betaalden hem 15 euro per uur. En ze zaten achter een kostbaar voorwerp in PL’s nalatenschap aan. ‘Dat doe je toch niet op iemands uitvaart? Bovendien waren het zwartzakken tijdens de oorlog. Nu ja, daar kan die jonge B, die zijn vader is opgevolgd, niets aan doen.’ Ik vertel over de prachtige tekeningen die ik in PL’s nalatenschap heb aangetroffen. De meeste dateren van de jaren zeventig, toen hij les volgde aan de academie. F overhandigt me twaalf ongebruikte potloden die aan PL hebben toebehoord en die hij voor mij heeft meegebracht.

*

Het laatste deel van Le bleu du caftan, vanaf de triodans voor het open raam. Die scène luidt in de film een ommekeer in. (Of ben ik vandaag in een betere stemming dan gisteren om de film te bekijken?) De biechtscène aan het ziekbed van de vrouw. Pas nu, nu zij gaat sterven, zegt zij uitdrukkelijk dat ze het haar man niet kwalijk neemt dat hij homoseksueel is. ‘Ik had mij geen nobeler man kunnen wensen dan jij altijd voor mij bent geweest.’ Door de jongeman, het hulpje in het naaiatelier op wie haar man verliefd is, bij alles te betrekken, geeft zij haar zegen. Dan is er ook de scène waarin de man, die zich er voorheen altijd voor afwendde, de gehavende borst van zijn vrouw, en daarop het litteken, streelt. (…) Dat de man zijn vrouw zou laten begraven in de blauwe kaftan, waaraan hij de hele film lang heeft gewerkt, was getelefoneerd. Maar dat doet er niet toe. Enkele scènes in deze eigenzinnig-trage film hebben mij aangegrepen en zullen mij misschien een tijdje bijblijven.

8033 a+b

Omgeving Treysa (D) - 260724

vorig jaar 440

30 augustus 2025

(…) Het door nu wijlen PL achtergelaten appartement, dat ik samen met P bezoek, biedt een troosteloze aanblik. Al die met liefde en kennis verzamelde voorwerpen ademen vergeefsheid. (‘Ademen’ is, in verband met de naar zuurstof snakkende patiënt die hier tot voor kort leefde en ook, omringd door vrienden, zijn laatste adem uitblies, een wat wrang klinkend woord.) Ik ben hier om enkele voorwerpen te kiezen, dingen die, als ze niet door iemand die ze wil koesteren worden gered, hoogstwaarschijnlijk een roemloos en in elk geval ondergewaardeerd einde wacht op de rommelmarkt, in de kringloopwinkel of, in het slechtste geval, op de container. De talrijke antiquiteiten en frutselarijen laat ik links liggen. Ik blader in een map met tekeningen en val van de ene verbazing in de andere. De talrijke – overwegend – vrouwelijke naakten getuigen van een uitzonderlijk tekentalent. De stijl doet aan Egon Schiele denken. Met hard potlood, dunne pen of krachtig aangestuurd penseel zijn dit geen schools-academische, maar karaktervolle studies waarin veel passie, torment en liefde zijn neergelegd door een man die zeer graag vrouwen zag maar er niet in slaagde zijn fundamentele eenzaamheid bij hen te lenigen. Ik kies een tiental tekeningen, waarmee ik zoveel mogelijk verscheidenheid in de aan de dag gelegde tekenstijlen honoreer. Uit de nog aanwezige schilderijen kies ik er twee: een klein stilleven met een stoel waarop fruit ligt en een abstract werk, iets groter, min of meer in de kleuren van een postkaartje dat ik al vele jaren koester met een reproductie van een werk van Barnett Newman. En dan zijn er de boeken. Ook hier de vergeefsheid, de futiliteit van het verzamelen. (Laat ik hier lering uit trekken en op tijd afstand doen van alles wat niet meer kan dienen, en ervoor zorgen dat alles een goede bestemming krijgt – maar wat is tegenwoordig die bestemming als het om boeken gaat?). In elk geval had PL een goede smaak! Faulkner, Roth (Philip), Lawrence, Vestdijk. Ja, zelfs een hele verzameling Cornets – weliswaar ongelezen, zo lijkt me. Ik neem ze mee omdat ik ze wil doorgeven aan wie me er al om vroeg. Ik maak een keuze. Somerset Maughan, Vernietigen van Houellebecq… Ik probeer het aantal boeken dat ik red tot een minimum te beperken, maar het zijn er al vlug toch weer een tiental. Ik neem ook nog enkele potloden mee, en een fez, die jammer genoeg enkele maten te klein is voor mijn hoofd. (…)

*

(…) naar het Ghislainmuseum. Ik kijk gefascineerd naar de dagboeken en tekeningen van de patiënten, en met bevreemding naar de handboeken over frenologie en andere discutabele oervormen van de hedendaagse psychiatrie, die in veel gevallen allicht al even ondoeltreffend en op los zand gebaseerd is als haar voorgangers. Blikvanger is de tijdelijke tentoonstelling van een installatie van Sofie Müller: tien sculpturen in telkens een ander gesteente van op hun buik of rug liggende baby’s. Ze zijn allemaal onvolmaakt of onvoltooid, behalve een, de laatste, in semitransparant albast, die dan zogezegd perfect is. De boodschap is duidelijk: niemand is perfect, onze verlangens zijn niet realistisch. Een van de baby’s doet mij door zijn houding, plat op de buik, denken aan het jongetje met blauw-rode kleren dat vijf (!) jaar geleden aanspoelde op een strand aan de Middellandse Zee. (…) We gaan iets eten bij een Turk in de Sleepstraat. (…) Ons gesprek wordt twee keer onderbroken door feestgedruis: in twee verschillende gezelschappen wordt een jarige een vuurwerkje voor de neus gezet terwijl, zeer on-Turks, ‘Happy Birthday’ van Stevie Wonder door de boxen schalt. (…)

*

Thuis is er de afsluitfuif van de zomerbar in het park tegenover mijn appartement. Ooit was dat een genoeglijk ‘bal populaire’ voor de buurtbewoners, met een musette-orkestje en een sfeer van sympathie en vriendschap, nu is het een uit zijn voegen barstend massa-evenement waar een vooral jong publiek van heinde en verre op afkomt. Gedanst wordt er niet meer, bonkend lawaai is er des te meer. Ik sluit het feest zoveel mogelijk buiten en bekijk een groot deel van de film Le bleu du caftan (Maryam Touzani, 2022). De sfeer in de film rijmt met mijn gebarricadeerde appartement: huis clos, beklemmend. Morgen bekijk ik het laatste kwart.

8032

Treysa (D) - 260723

getekend 528

1999

vorig jaar 439

29 augustus 2025

(…)

Hans Fallada was nu ook niet bepaald de sympathiekste thuis. Tegen zijn dochters heeft hij het over zijn vrouw met ‘mijn vrouw’ en niet met ‘mama’ of ‘jullie moeder’, en hij terroriseert het hele huishouden met zijn stilte-eis wanneer hij aan het schrijven is. Hans kon blijkbaar behoorlijk humeurig uit de hoek komen. (‘Stilte, hier wordt gewerkt!’ – in de biografie van Anne Folkertsma.) Een vrouw van lagere komaf met wie hij op zijn 23ste een ‘voornamelijk erotische relatie’ onderhield, omschrijft hij later als ‘niet meer dan een warme homp vlees’ (p. 104). De biografie van Folkertsma doet mij een hogelijk verwrongen man kennen, een met een zeer geaccidenteerd parcours achter de kiezen: ontsporingen, verslavingen, zelfmoordpogingen, misdaad, gevangenschap, etcetera. Deze ‘kleine man’ kende de onderwerpen waarover hij schreef van binnenuit.

*

(…)

* In de laatste aflevering van Alleen Elvis blijft bestaan ademt Adil el Arbi film uit al zijn poriën. Alles in zijn leven heeft met film te maken. Helemaal aan het einde komt Gaza nog eens ter sprake, net als in alle zeven eerdere afleveringen het geval was. Die met Reginald Moreels vormde daarvan toch wel het hoogtepunt.

8031

Treysa (D) - 260723

getekend 527

1999

vorig jaar 438

28 augustus 2025

Een paar daden gesteld die je met wat goede wil een aanzet tot de grote opruimingsactie zou kunnen noemen die ik me nu al een paar jaar voorneem te doen, maar ik weet dat ik er nooit zal geraken als ik er niet toe kom om eens een paar opeenvolgende dagen niets anders te doen dan alles, maar dan ook werkelijk alles weg te doen wat ik kan missen en waarvan ik na een tijd kan zeggen dat ik het niet eens heb opgemerkt dat ik het niet meer heb, zodat ik met een propere lei, een totaal witte kamer, kan herbeginnen. Nu kom ik niet veel verder dan een krat met brol in een kast te proppen waar een compartiment is vrijgekomen doordat ik de allang vergeten brol die daar lag bij de brol op een ander schap heb kunnen proppen.

*

(…)

*

Een uur had ik nodig om het interview over te tikken dat op 11 mei 1995 was verschenen in De Standaard der Letteren, met een Stefan Hertmans die zich toen wel nog mijn aandacht voor hem liet welgevallen. Ik ben er trots op en plaats het op mijn blog, met in de inleiding: ‘verschenen toen er in De Standaard der Letteren wel nog interviews van 2500 woorden konden verschijnen die ergens over gingen’.

*

Samen met B en S vieren we P’s verjaardag op restaurant. (…) P komt voor de dag met enkele sappige Brugse uitdrukkingen en woorden. ‘Een hoer als een paard (peerd)’ en ‘tunschen’. Tunschen is: kaartspelen voor geld. Zou dat van toucheren komen, toucher de l’argent? (…)

8030

Omgeving Moischeid (D) - 260723

vorig jaar 437

26 augustus 2025

(…)

27 augustus 2025

(…)

*

(…) Met X hadden we het over huwelijken en relaties. Over de gevangenis waarin de getrouwde man soms (of meestal) terechtkomt. En over de vrijheid van de vrijgezel, die met eenzaamheid en angst voor een solitaire oude dag moet worden betaald. (…)

*

Het probleem dat ik met de Koreaanse film Decision to Leave heb, is dat ik de personages niet uit elkaar kan houden. Die Aziatische mannen en vrouwen gelijken allemaal op elkaar. De plot is bovendien behoorlijk ingewikkeld. De overgangen tussen de verschillende sequenties zijn creatief en vernuftig. Het dramatische einde raakt me niet.

8029

Omgeving Germünden (D) - 260723

dienstmededeling

Ik heb even genoeg van de echoput Facebook, de bubbels, de meningen. De polarisatie. De steeds harder wordende onwrikbare, soms letterlijk ziekmakende standpunten. Anderen verwoorden beter wat ik eventueel nog zelf te zeggen zou hebben. Hun teksten ‘voeden’ mij. Ik bewonder hen, ben hen ook dankbaar, en zal hen blijven volgen.

Maar zelf wil ik het algoritme – voorlopig? – niet meer ‘voeden’.

Wie dat wenst, kan zich met een mail naar [pascal punt cornet at pandora punt be] inschrijven op mijn dagelijkse nieuwsbrief. Daarin verwijst een link telkens door naar mijn blog ‘Het leven als voorlopige oplossing’ (https://pascaldigital.blogspot.com/), die ik wel nog zal aanvullen.

8028

Berghausen (D) - 260723

40 * 54,6 * 25,9 * 1341 * 2318,8

Damme - Oostkerke - Hoeke - Sint-Anna-ter-Muiden - Retranchement - Cadzand - Zuidzande - Sluis - Siphon - Sint-Kruis

vorig jaar 436

25 augustus 2025

Opnieuw erg vroeg op. Rebellie van Joseph Roth is inderdaad, zoals S mij had verzekerd, zeer goed. Ergens tussen Kafka, Flaubert en Fallada.

*

(…) Tussen twee stoelen: niet de symbiose waar ik zo naar hunker, en anderzijds toch de voordelen van het vrijgezellenbestaan. Ik had het er eergisteren nog over met J, toen we X en Y met elkaar zagen kibbelen.

*

Met een honderdtal op de Palestina-manifestatie op de Burg, vlak voor de gemeenteraad waarop E nog eens voor Groen het amendement gaat indienen dat twee maanden geleden werd weggestemd, niet omdat de erin voorgestelde maatregelen tegen Israël fout zouden zijn maar gewoon omdat het amendement van de oppositie komt. Ik zie P, M en M, maar ook J en F, de campingvrienden van vijftien jaar geleden op Pas de Ceilhes. Ik ben oprecht blij hen in goede gezondheid aan te treffen. Ze zijn nu 87 en 83 jaar. Ze zijn per fiets van Ver-Assebroek tot hier gekomen. J herkende me meteen, F niet. Naar Pas de Ceilhes gaan ze al vele jaren niet meer: de afstand is voor hen te groot geworden. Het was een mooie tijd, maar die is voorbij.

*

Thuis wacht mij een bijzonder chagrijnige reactie van SH op mijn opmerkingen bij het interview dat hij gaf aan De Standaard over zijn buitenverblijf in de Vaucluse. Ik neem me voor hem een brief te schrijven.

8027

'Trump was here'
Omgeving Uberhundem (D) - 260723

vorig jaar 435

24 augustus 2025

Een dag samen met X. (…) We rijden naar Charleroi. In de auto praten we onder meer over mijn wens om een boek te maken met mijn beste foto’s. (…) In het Musée de la Photographie van Mont-sur-Marchienne bezoeken we de tijdelijke tentoonstelling ‘Le Fil’ van John Vink, en lopen we door de permanente collectie (met heel wat bekende foto’s van onder anderen Klein, Winogrand, Frank etcetera) en in de tuin met de monumentale bomen. Vink, die ik niet kende, heeft zeer mooi werk: klassieke reportagefoto’s in zwart-wit, in de traditie van Cartier-Bresson. Hij trok naar verre landen om er de zelfkant van vluchtelingen en gewone mensen te tonen. Georgië, Vietnam, Afrika. De foto’s van de waterschaarste in de Sahel in de jaren tachtig zijn indrukwekkend doordat ze zo onnadrukkelijk veelzeggend zijn. Een vrouw steekt haar hoofd diep in een kom, om daarin het laatste restje water op te likken. In de cafetaria heeft de serveuse een tekening uit Le petit prince op haar arm laten tatoeëren: de slang die een hoed heeft ingeslikt. We drinken aan de overkant van de baan die Mont-sur-Marchienne genadeloos doorkruist een koffie in Café des Sports. Terwijl X haar kaartjes schrijft, kijk ik naar de laatste minuten van de competitiematch tussen Antwerp en KV Mechelen. Niemand van de vijf of zes mannen die in het café aanwezig zijn kijkt naar het scherm. We keren terug langs kleine wegen, door een stuk België waar ik nooit eerder was. Althans niet voor zover ik het mij herinner. Ronquières, Quenast, Enghien… In Herne ben ik wél al geweest – maar dat is zestig jaar geleden! In Nijvel houden we halt. In de collegiale kerk was ik eind de jaren tachtig voor het laatst (…). De kerk, die toen wellicht nog in slechte staat was, lijkt mij nu overgerestaureerd. In de kloostergang is er een boekenmarkt. Ik koop Anéantir van Houellebecq, Trésor d’amour van Sollers, L’Extase du selfie van Philippe Delerm en een pocket met gesprekken tussen Alain Finkielkraut en Benny Lévy over la laïcité: Le Livre et les livres. Geen idee wanneer ik dat allemaal zal lezen. Verder via Geraardsbergen richting Gent. Om halfacht nemen we afscheid aan de achterkant van Gent-Sint-Pieters. (…)

8026

Omgeving Langenei (D) - 270623

40 * 71,2 * 26,0 * 135 * 2264,2

Sint-Andries - Loppem -Ruddervoorde - Hertsberge - Beernem - Oostveld - Donk - Siphon - Sint-Pieters

vorig jaar 434

23 augustus 2025

(…) We bezoeken het kasteel van Gaasbeek, en daarin een kleine overzichtstentoonstelling met werken van videokunstenaar David Claerbout. (…) H geeft uitleg. (…) Enkele werken zullen me, zeker als ik ze hier kort memoreer, misschien bijblijven. ‘Long Goodbye’ (2007) toont een vrouw die voor een villa staand iemand (de toeschouwer?) in vertraagde film uitwuift terwijl de schaduwen van de bomen versneld over de gevel glijden. ‘The Piano Player’ (2002) speelt met de functie van begeleidende muziek op voor- en achtergrond. In ‘Studie voor een portret’ (2001) zien we een vrouw wier haar lichtjes wordt bewogen door de wind. De toeschouwer voelt die bries omdat hij, voor het beste perspectief op het beeld, onder een aan het plafond opgehangen ventilator moet staan. In ‘Breathing Bird’ (2002) bewasemt een vogeltje een raam. De tien uur durende video ‘The Woodcarver and the Forest’ (2025) toont een lepelsnijder aan het werk voor een immens raam waarachter een langzaam verdwijnend bos te zien is. Volgens de uitleg vormt dit werk een kritiek op het kapitalisme: we kunnen ons gemakkelijker het einde van de wereld voorstellen dan het einde van het kapitalistische systeem. Het kapitalisme beheerst niet alleen onze economie, maar ‘ook onze gedachten, verlangens en verbeelding’. De ambachtelijkheid waarin we rust en soelaas hopen te vinden gaat ook gepaard met een aanslag op de natuur, waar we zelf deel van uitmaken. Na het bezoek aan de tentoonstelling drinken we iets op het terras van de kasteelbar en maken we een wandeling door het kasteelpark. (…)

8025

Langenei (D) - 260722

vorig jaar 433

22 augustus 2025

(…) In mijn droom zat W naast mij ook met de hand in zijn dagboek te schrijven, zoals ik nu doe. Op de een of andere manier moesten beide cahiers op elkaar aansluiten. W was op bladzijde 364 aan het schrijven, ik was met bladzijde 365 begonnen.

*

Moeder, na vader heeft me niet verveeld, maar ik vraag me toch af wat de meerwaarde is van dit dagboek. Hier en daar, verspreid tussen vaak heel triviale mededelingen, staat een wat interessantere beschouwing, en de telefoongesprekjes met de moeder zorgen voor een prettig ritme, maar ik heb toch het gevoel dat Gerbrand Bakker heel erg zijn best doet om niet het achterste van zijn tong te laten zien. Ik zal dit boek snel vergeten. Bovendien werd ik misleid door de titel – en ik had het er zo al moeilijk mee. Op de eerste bladzijden vertelt Bakker hoe zijn vader overlijdt. Logischerwijs denk je dan dat ook zijn moeder het einde van het boek niet haalt – waarom anders die titel? Maar dat gebeurt dus niet, met als gevolg dat het dagboek op een willekeurige dag, zonder afronding, afbreekt. Later op de dag vind ik, toevallig, Boven is alles stil van diezelfde Bakker. Tweedehands, voor 3 euro. Maar nadat ik op het achterplat heb gelezen dat het over koeien en boeren en het platteland gaat, laat ik het boek liggen. Na alle koeienstukjes van Koos van Zomeren die ik de laatste tijd in Ruim duizend dagen werk heb gelezen, heb ik voor even genoeg van het onderwerp ‘Landbouw’. Overigens vind ik het van mezelf een hele prestatie om zonder boeken de Oxfam-tweedehandswinkel te verlaten. Dat lukt me steeds vaker.

*

(…)

*

(…) Het verjaardagsfeestje van X is – qua organisatie – het soort bijeenkomst dat ik niet graag heb: alle genodigden hebben, ook als ze onderling niet altijd veel met elkaar te maken hebben, om de een of andere reden toegegeven aan de aandrang om in een wijde kring te gaan zitten, maar het aantal aanwezigen is zo groot dat die kring geen enkele functie meer vervult. Het gezelschap valt in verschillende gesprekjes uiteen, en doordat iedereen zit, wordt er maar moeilijk van gesprekspartner gewisseld. X onderhoudt me geruime tijd over ‘de Naam van de Vader’ – ik hóór er de hoofdletters bij. Het wordt al vroeg donker en kil. (…) Ik ga even bij Y staan. We kijken naar de sterren, voor zover er door de lichtvervuiling sterren te zien zijn. Voor de Perseïden is het al te laat, weet Y. Ik vraag haar hoe haar zomer is geweest. Ze is zo klein van gestalte dat ze tegelijk mijn hoofd en de sterren in de gaten kan houden. Ze heeft geen al te beste zomer gehad, zegt ze. Ze heeft wel een nieuw lief, maar hij laat op zich wachten. Hij werkt voor Frontex. ‘Het gebeurt niet vaak dat ze me doen wachten. Maar ik ga me niet laten doen. Ik stel mijn grenzen.’ ‘Dat zal voor iemand die voor Frontex werkt geen probleem zijn,’ merk ik gevat op, al zeg ik het zelf. Het ontlokt bij Y een brede glimlach, al haar tanden bloot. Ik neem afscheid, ook van X en Z, die ik bedank voor de lekkere hapjes, en verlaat de tuin van de voormalige Sint-Jozefkliniek.