BACHS CONTRAPUNT.
BAH
Als ik daar zin in
heb, kom ik nog wel eens uitvoeriger terug op mijn fietsreis naar
Duitsland van vorige week, die ik voortijdig heb moeten afbreken.
Maar volgende anekdote wil ik alvast wel kwijt.
Ik was tot in
Eisenach geraakt. Eisenach, dat in het zuiden van het voormalige
Oost-Duitsland niet zo heel ver meer van de grens met Tsjechië
verwijderd is, waar ik eigenlijk heen wou maar dus niet geraakte, is
de geboortestad van Johann Sebastian Bach. Dat wist ik niet. Logisch,
want tijdens mijn solitaire fietsreizen bezoek ik geen musea of
andere bezienswaardigheden en dus bereid ik mij daar ook niet op
voor. Hooguit stap ik in koersbroek een paar minuten een kerk binnen
want veel langer laat ik mijn fiets met al mijn bezittingen erop
liever niet onbeheerd achter. Ik was dus niet van plan in Eisenach,
waar ik alleen maar overnachtte, het Bachhaus te bezoeken. Hoewel ik
ooit, als niet-musicoloog, in een vorig leven mijn hart, of toch
minstens een kamer of slagader daarin of daarrond, had verpand aan de
componist van de Mattheüs- en Johannespassie, Die Kunst der Fuge, de
Brandenburgse Concerten, talloze cantates en suites en wat weet ik al
niet nog meer. Maar ik moet toegeven – nu ja, waarom zou ik dat
moéten? – dat deze vaak niet ten onrechte goddelijk genoemde
muziek in de loop der jaren enigszins buiten mijn interessesfeer en
tijdsbesteding was beland.
Het Bachhaus is het
aan de componist gewijde museum dat is ondergebracht deels in het na
oorlogsschade zwaar gerestaureerde authentieke geboortehuis en deels
in het vlak daarnaast opgetrokken hypermodernistische gebouw. Normaal
gezien zou ik dus deze instelling niet hebben bezocht. Maar het lot
besliste er anders over, door mij een dag langer dan voorzien in
Eisenach te houden. Van een vriendin kreeg ik via WhatsApp het advies
om dan toch in elk geval het Bachhaus te bezoeken. Aangezien ik
altijd zeer welwillend en volgzaam adviezen inwillig, deed ik dat –
zij het niet na eerst bij de drie fietsenmakers die Eisenach rijk is
het doodsvonnis over mijn fiets te hebben horen uitspreken.
Ik kan bevestigen:
het Bachhaus is méér dan de moeite waard. Zelden zag ik een zo
effectief- didactische, behoorlijk exhaustieve, mooie en rustgevende
biografische tentoonstelling. Ik ga er niet dieper op in omdat ik me
daartoe niet bevoegd voel, maar ik kan alvast dit zeggen: het bezoek
aan het Bachhaus deed mij het voornemen maken om de door mij
verwaarloosde interesse voor deze componist nieuw leven in te blazen.
Door over Bach te lezen en, uiteraard, door zijn muziek te
beluisteren.
Nu moet ik u stilaan
waarschuwen: het contrapunt van dit stukje zit eraan te komen.
Terug thuis was,
mijn scherp met de mechanische pech waarmee ik in Eisenach was
geconfronteerd contrasterende positieve ervaring in het Bachhaus
indachtig, een van de eerste dingen die ik deed een streaming
opzoeken die zich uitsluitend met het via het internet doorsturen van
een onophoudelijke reeks Bach-extracten bezighoudt. Ik probeerde
‘Onlineradio BACH’. De wervende tekst op de website van deze
streamingdienst zegt precies waarover het gaat: ‘For aficionados of
classical music, Onlineradio BACH emerges as a distinguished
destination, offering a ceaseless stream of elegance and refinement.
Based in Germany, this online station dedicates itself to the mastery
of classical compositions, with a special emphasis on the works of
Johann Sebastian Bach, alongside other timeless and modern classical
pieces.’ Geen gezever, geen gebabbel, geen reclame – ‘ohne
Gelaber’. Alleen maar muziek, in een ononderbroken stroom.
Ik druk dus op de
knop.
Daar word ik met de
neus op de feiten gedrukt, zoals de feiten in deze wereld zijn.
Reclame voor kippenvlees. Een ‘knalprijs’ van Aldi. 6 euro per
kilo filet, geef toe, een koopje in deze tijden van hitte, barbecue
en bosbranden. Een knalprijs voor plofkip.
Zo zit de wereld in
elkaar: wie gevolg geeft aan een highbrow-culturele impuls wordt
meteen genadeloos afgestraft door blootstelling aan de
alomtegenwoordige reclame die zich door elke kier een weg baant zoals
een ondergrondse brand tussen de wortels van de zwartgeblakerde bomen
in een kurkdroog bos. Er is geen ontkomen aan.
Gelukkig kwam er na
de reclame een niet meer door Gelaber (gezwets) onderbroken
stroom Bach-interpretaties op gang, jammer genoeg nooit de volledige
stukken, en met soms een wat moeilijk te verteren overgang van zang
naar orgel naar clavecimbel naar cello naar fluit, enzovoort.
Maar goed, een
wereld opent zich weer voor mij. Die plofkip van den Aldi neem ik er
dan maar bij. Jo-Seb mocht het eens weten dat zijn hemelse melodieën,
fuga’s, meerstemmige gezangen, contrapunten etcetera door reclame
voor gevogelte à 6 euro de kilo wordt voorafgegaan, hij zou zich
omdraaien in zijn Leipziger graf, voor zover de botten die men daarin
na opgravingen heeft gestopt de zijne zijn want dat is niet zeker –
om te weten hoe dat precies zit, moet u er maar eens het
Wikipedia-artikel op napluizen.
