zondag 22 november 2026

Felipe Bustos Sierra, Everybody to Kenmure Street

notitie 522

VERZET LOONT

13 mei was in 2021 voor de moslimgemeenschap in de zeer gekleurde Pollokshieldswijk in Glasgow geen gewone another day at the office maar wel de dag van het Suikerfeest. Uitgerekend op die dag parkeerde rond een uur of acht ‘s ochtends een busje in Kenmure Street. Enkele agenten van de ‘Immigration Enforcement’ van de Home Office ‘betraden’ een woning en haalden er manu militari twee Indiase mannen uit wier enige fout erin bestond dat zij niet over de juiste papieren beschikten. Hoewel zij al bijna tien jaar in dat huis verbleven en op een normale manier functioneerden in zowel de superdiverse lokale gemeenschap als – vermoed ik toch – brave en wellicht onderbetaalde werknemers in de bredere maatschappij.

Niets aan de hand, zou je denken. Of cynischer uitgedrukt: business as usual. ‘Illegalen’ worden – busje komt zo – opgepakt en uit de samenleving verwijderd. Zoals de wet het voorschrijft. Enkele passanten op weg naar hun werk of naar school kijken hooguit eens op. Er gebeurt niets. Busje rijdt weg, de zaak is opgelost, over enkele dagen is iedereen vergeten dat die twee mannen hier ooit tien jaar hebben gewoond en gewerkt.

Maar het loopt anders. Een dwarse enkeling, die altijd anoniem is willen blijven, is van oordeel dat er iets moet worden ondernomen tegen wat in zijn ogen een grove onrechtvaardigheid is. Hij kruipt onder het busje. Daardoor kan het busje niet vertrekken. Een voorbijganger heeft dit opgemerkt en begrijpt wat er aan de hand is. Hij blijft staan. Een tweede passant blijft ook staan en verstuurt een bericht met zijn gsm. Een derde komt aangefietst, legt zijn fiets op de grond voor het busje en gaat op de grond zitten. Nog meer mensen worden gemobiliseerd. De spontane manifestatie groeit steeds verder aan. De agenten van de Home Office krijgen versterking. Uiteindelijk staan er bijna tweeduizend solidaire burgers tegenover een troepenmacht van meer dan honderd agenten. De spanning loopt op, maar het protest blijft vreedzaam. Het is een patsituatie. Uiteindelijk, een uur of acht na de poging tot deportatie en na bemiddeling door een mensenrechtenadvocaat die de weg weet naar onzichtbare hogere instanties, worden Sumit Sehdev and Lakhvir Singh uit het busje vrijgelaten. De menigte juicht. De man-onder-het-busje mag eindelijk een punt zetten achter zijn benarde vrijage met de cardanas. Op de beelden zien we een man wiens aangezicht verborgen blijft onder een kap ongemoeid gelaten door de ordediensten terugkeren naar zijn anonimiteit. De menigte doopte hem die dag Van Man. In de film Everybody to Kenmure Street wordt Van Man genderneutraliteitsgewijs vertolkt door de activistische acteur Emma Thompson.

De in België opgegroeide en nu in het Verenigd Koninkrijk verblijvende Chileense regisseur Felipe Bustos Sierra was op 13 mei 2021 zelf niet in Glasgow aanwezig. Hij maakte Everybody to Kenmure Street met ter plaatse gemaakte gsm-filmpjes en met achteraf opgenomen interviews met een aantal manifestanten, die op 13 mei 2021 in Glasgow hadden bewezen dat burgerlijke gehoorzaamheid, het gebruikmaken van het recht op vrije meningsuiting en het vreedzame actievoeren in de publieke of civiele ruimte wel degelijk iets in beweging kunnen brengen tegen onmenselijk immigratiebeleid en tegen de afbraak van fundamentele mensenrechten. Ik citeer even uit het krantje van Docfest Brugge, het festival in het kader waarvan de film werd vertoond: ‘Onze identiteit ontstaat niet alleen vanuit onszelf, maar ook door de mensen en de samenleving rondom ons. Daarom zijn plekken waar iedereen zich vrij kan organiseren, veilig een mening kan uiten, actie kan voeren en kan deelnemen aan het publiek debat belangrijk. Die zogenaamde “civiele ruimte” is de basis voor een sterke democratie en voor een samenleving waarin iedereen zich betrokken voelt.’

Een interessant onderdeel van de film bestaat uit een uit archiefbeelden opgetrokken intermezzo over de naam Kenmure Street. Daarin maakt Serra duidelijk dat Glasgow is gebouwd op twee soorten uitbuiting: de uitbuiting van arbeidskrachten in de lokale, inmiddels grotendeels teloorgegane industrie (textiel, scheepsbouw etcetera), en de slavernij op overzeese plantages. Kenmure was de naam van een groot landgoed dat niet enkel op een fundering van kapitalistisch ondernemerschap rustte maar uiteraard ook de veraanschouwelijking was van blatante inkomensongelijkheid. Daarmee krijgen de gebeurtenissen in Kenmure Street en de hedendaagse vormen van racisme en economische onderdrukking een bredere historische context.

Na de vertoning van de film volgde in cinema Lumière een dubbelinterview met voorzitter van de Liga voor Mensenrechten Kati Verstrepen en onderhandelaar in conflictgebieden – lees: mensenrechtengerelateerde wakes en manifestaties – Yassine Boubout. Enkele thema’s waar het stadsbestuur van Brugge met een aantal ongelukkige – sommige zullen zeggen onfatsoenlijke – interventies het publiek het voorbije jaar vertrouwd heeft mee gemaakt kwamen ter sprake: de intimiderende aanpak van het krijtprotest, de autoritaire accenten in de deontologische code voor het stadspersoneel, de nieuwe federale wetgeving inzake de woonstbetredingen waar geen afstand van werd genomen, zoals in andere steden en gemeenten in ons land wél mogelijk bleek. Kati Verstrepen riep op om klaarblijkelijk onrechtvaardig optreden van politiediensten te filmen (dat mag en het kan belangrijk zijn als bewijsmateriaal, maar je mag die beelden niet publiceren) en om gebruik te blijven maken van het recht op vrije meningsuiting. ‘Zolang het nog mogelijk is’, voegde zij daar omineus aan toe – ongetwijfeld denkend aan de verdere inperkingen van des burgers democratische grondrechten die er nog zitten aan te komen. Zo zal onder meer de voorgestelde wet-Quintin het mogelijk maken dat verenigingen die niet kunnen rekenen op de sympathie van de machthebbers gemakkelijker monddood kunnen worden gemaakt – ja, we schrijven 2026, de jaren dertig zijn andermaal in aantocht.


Felipe Bustos Sierra, Everybody to Kenmure Street, 2026

8116

Antwerpen - 260906


zaterdag 21 november 2026

vorig jaar 503 / getekend 545

20 november 2025

(…) Die hele passus over zijn overspelige liefde voor Franca, en vooral over de seks die hij met haar beleeft, de bladzijden 280 tot 289, is van een zeldzame schoonheid. Seks moeilijk te beschrijven? Wel, Jacques Kruithof is er in elk geval wel goed in geslaagd. Alleen al voor die negen bladzijden is zijn te dikke en bij momenten onvoldoende geredigeerde turf Het slotfeest de moeite meer dan waard.

*

Met dat kleine beetje wit dat blijft liggen, dat dunne laagje poedersneeuw, terwijl er uit de lucht alweer meer regendruppels dan vlokken vallen, moeten we het doen. De herinnering aan werkelijk koude ijsdagen, in een tijd dat de sneeuw een paar weken bleef liggen, wordt dan pijnlijk. Ik heb het nog gekend. Zij die na mij komen zullen het niet meer hebben gekend – en zullen dan ook niet weten wat zij missen.

*

De Radio 1-sessie met dEUS is een beetje een chaotische bedoening. Barman is zijn jeugd nu wel definitief kwijt. Hij heeft Rudy Trouvé uitgenodigd. Trouvé maakte, als ik het goed voorheb, deel uit van de oorspronkelijke bezetting. De twee kijken elkaar heel opvallend niet aan. Of toch: heel even vangt de camera een hondse, bijna om erkenning smekende blik van Trouvé richting Barman. Een pijnlijk intiem moment. De hoogtepunten zijn ‘Suds & Soda’, ‘Turnpike’, ‘Be Your Own Dog’, ‘In A Bar Under The Sea’ en een gastoptreden van de jongensachtige zangeres (of meisjesachtige zanger?) van Whispering Sons, die met veel présence een eigen nummer (‘So Close’?) brengt. Ik weet wel, zo’n uurtje televisie is niet hetzelfde als de live ervaring, want licht en klank (lawaai!) werken immersief, maar toch vraag ik me af of de close-ups van de schermervaring niet meer genoegen verschaffen dan daar een uur of twee rechtstaan, alles van op een afstand beleven (waardoor je de details van de gelaatsuitdrukkingen mist), plus dan ook nog eens de verplaatsing heen en terug, het zoeken van een parkeerplaats, de kosten… Ik ben er te oud voor geworden. Hoeveel keer heb ik dEUS gezien? In de Ancienne Belgique met H, die keer dat de volle pinten tijdens ‘Roses’ door de zaal vlogen; op het Cactus Festival, dat was met P en de kinderen; een keer met N en J in die bunker in Lille – en met P, of was het al S?; en dan recent ook nog eens op het Zand, toen de groep al voldoende vermainstreamd was om deel te nemen aan ‘De Warmste Week’.





8115

Antwerpen - 260906


vrijdag 20 november 2026

vorig jaar 502

19 november 2025

De twee tuinen zijn van elkaar gescheiden door een betonnen schutting. De buurvrouw vraagt me, over die schutting heen, of ik haar een paar glazen wil verkopen. Ik zou dan eerst de glazen naar haar toe moeten verhuizen om haar te laten kiezen. Daarom vraag ik haar: ‘Is het niet veel eenvoudiger om zelf hierheen te komen, dan kun je kiezen en moet ik niets verhuizen?’ Drank en seks in één droom verenigd. Overspelige seks, welteverstaan. In dezelfde droom probeer ik ook nog via de telefoon een boek te verkopen tegen een prijs waarvan ik zelf ook wel weet dat die veel te hoog is. Het boek – maar welk boek?, dat heb ik niet kunnen onthouden – is manifest niet de 12 euro waard die ik ervoor vraag.

*

(…) het gaat over de besparingen op de pensioenen. Ik begin me af te vragen of ik door tot 1 november 2027 te werken niet minder pensioen zal hebben dan ik zou krijgen door nu te stoppen. Ik moet dit navragen. (…)

*

Radio 1-sessie met Eefje de Visser. Eerst is er verwondering, maar na een paar liedjes beginnen de ijle klanken en onverstaanbare teksten en het stroboscopische licht danig te vervelen. En ja, de zangeressen in het achtergrondkoor zijn wel zeer nadrukkelijk beeldschoon.




*

(…)

8114

Brugge, Grauwwerkersstraat - 260831


donderdag 19 november 2026

8113

Brugge, Gentpoortvest - 260831


woensdag 18 november 2026

vorig jaar 501

18 november 2025

Bij het afwassen breek ik de mooie groene platte kom van Anne Perneel. (…)



*

(…) X beaamt mijn opmerking over de deplorabele kwaliteit van onze volksvertegenwoordigers. Hij beantwoordt met een verwijzing naar Montesquieu mijn vraag over de pogingen van de wetgevende en uitvoerende macht om de democratie te ondermijnen. Deze man, die heel dicht bij zijn pensioen staat, maakt op mij een enigszins uitgebluste en moegestreden indruk. Hij heeft in zichzelf te vaak het onderscheid moeten maken tussen de jurist en de mens. In zijn lezing heeft hij het onder meer over het feit dat milieubescherming sinds 1994 een grondrecht is: activisten kunnen daar nu een beroep op doen. Burgerlijke ongehoorzaamheid is er pas vanuit een groep, niet vanuit het individu, aldus Hannah Arendt. Of Albert Camus: ‘Je me révolte, donc nous sommes.’ Burgerlijke ongehoorzaamheid wijst op het ontoereikend worden van wetten, zij is daar niet de oorzaak van. De kapitein van het schip dat drenkelingen uit de Middellandse Zee haalde en daar in Italië voor werd aangeklaagd, Carola Rackete, kreeg in Namur de titel van doctor honoris causa. In Frankrijk oordeelden verschillende strafrechters totaal verschillend over ‘les décrocheurs de portraits de Macron’. Het debat over burgerlijke ongehoorzaamheid met betrekking tot klimaatkwesties zou over de inhoud moeten gaan – de klimaatactivisten hebben gelijk! – en niet over de vorm. Moet burgerlijke ongehoorzaamheid een mensenrecht zijn? Democratie kan in elk geval niet worden herleid tot het in stand houden van de suprematie van de meerderheid. Burgerlijke ongehoorzaamheid is het recht van minderheden om zich te verzetten wanneer iets indruist tegen het belang van de gehele samenleving. Het is niet alleen een recht, maar zelfs een plicht.

*

(…)

8112

Brugge, Gentpoortvest - 260831

 


dinsdag 17 november 2026

vorig jaar 500

17 november 2025

(…)

*

Leesclub over Alleman van Philip Roth. Na de intussen gebruikelijke medische bulletins keuvelen we wat over het boek. Iedereen is er enthousiast over. De hevige en nog nazinderende discussie over Palestina van de vorige keer wordt vakkundig omzeild. W heeft het over de perspectiefwisselingen in het boek. Zelf slaag ik er min of meer in om uit te leggen dat het in Alleman niet enkel over een fysieke aftakeling gaat maar ook over een morele: het verlies van vertrouwen, een eigenschap die de vader-juwelier wel nog had. De happy ending – de hele planeet een diamant – lijkt me geforceerd. Maar het is me wel duidelijk geworden dat je meteen nadat je de laatste bladzijde hebt omgedraaid zou moeten beginnen met een herlezing. Daartoe noopt de circulaire structuur. (…)

*

(…)


8111

Brugge, Gentpoortvest - 260831


maandag 16 november 2026

vorig jaar 499

16 november 2025

Ik moet op een afspraak zijn in het ouderlijk huis van X in de Pieter Pourbusstraat. Y moet daar ook zijn, maar zij komt daar apart naartoe. Ik wacht haar voor de deur op. We mogen niet samen worden gezien. Het is schemerduister en het begint te miezeren. Ik heb me verdekt opgesteld in een donkere nis. Y komt aan, maar ze ziet me niet. Of ze ziet me wel, maar herkent me niet. Of ze herkent me wel, maar doet alsof ze me niet herkent. Ik herinner me dat ze me onlangs zei dat ze ‘eigenlijk’ een bril zou moeten dragen. Y belt aan en X opent de deur. Y glipt naar binnen, sneller dan ik uit mijn schuilplaats naar voren kan treden. Nu zijn ze allebei binnen. Ik bel niet aan, voel me buitengesloten. Ik maak aanstalten om weg te gaan. Jongens met luidruchtige brommers en fatbikes zorgen voor een dreigende sfeer. De onregelmatige kasseien glimmen. Ik wil nu echt weggaan, maar zie dat beide uiteinden van de straat zijn afgesloten. Hoe is dat kunnen gebeuren zonder dat ik het heb gemerkt? Ik kan niet binnen en ik kan niet weg. Impasse.

*

Opendeurdag in het Masereelhuis. (…) F houdt een toespraak over de verwerving van het huis en de plannen die het Masereelfonds ermee heeft. Het huis kon worden aangekocht met de nalatenschap van een vrouw uit Langdorp. Door het opdoeken van de reisinformatie-organisatie Wegwijzer kwam het pand in de Beenhouwersstraat vrij. (…) Ik heb een gesprekje met P. Hij heeft Vaderader uit. ‘Ik heb mij er doorheen geworsteld,’ zegt hij. We hebben het over de ‘personages’ Hans Bekaert en Paul Van Mulders. (…)

*

Met veel plezier kijk ik naar een aflevering van De jaren 00 voor tieners en naar de film Ronin van John Frankenheimer (1998) met Robert de Niro en Jean Ronin. De plot is mij te ingewikkeld, maar het geweld en de achtervolgingen, onder meer tegen de rijrichting in op de Parijse périphérique en in het oude stadsgedeelte van Nice, zijn zo overdreven dat het grappig wordt.

*

(…)


8110

Brugge, Katelijnevest - 260831


zondag 15 november 2026

facebookbericht 1259

Het is lastig om bij deze minister van de N-VA geen reactie te schrijven die als polariserend, haatdragend of seksistisch kan worden bestempeld. Daarom nodig ik al wie voor haar of haar partij stemt uit om eens rustig en grondig over haar uitspraak na te denken.




vorig jaar 498

15 november 2025

(…)

*

Op weg naar de markt, waar ik een horlogebandje wil kopen, beland ik in de Oxfam, waar ik met vier boeken naar buiten kom: een biografie van Vasalis, een boek over avant-garde en religie, een roman van Salman Rushdie en het abecedarium Mijn België van Leen Huet. Alles samen kost mij dat 12,50 euro. Nu enkel nog die boeken lezen!

*

Midden op de dag blijkt er voetbal te zijn op tv. Ik kijk naar de tweede helft, de Belgen staan 1-0 achter. Ze komen tegen Kazachstan uiteindelijk niet verder dan 1-1. Wat weet ik van Kazachstan? Niets!

*

Etentje bij X. (…) S vertelt grappig over haar reis met de kinderen naar Otranto in de Puglia. Dat is intussen ook alweer vijftien jaar geleden. Hoe ze daar ‘s ochtends vroeg ging zwemmen tussen de oude mensen die pal als pilaren in het water staand met elkaar stonden te praten, en hoe ze in de supermarkt Italiaanse woorden leerde aan het groentekraam. We lachen hartelijk met de uitspraak ‘Ik had een afspraak met de Kiwanis van Brindisi’. In de gîte waren de – toen nog zeer jonge – kinderen lastig omdat het zo heet was en omdat ze werden geplaagd door muggen. De eigenares van de gîte had hun op het hart gedrukt er vooral geen dood te slaan, op straffe van het zelf moeten herschilderen van de witte muren. P vertelt ook nog over een bezoek, tijdens de restauratie, aan de toren van de Onze-Lieve-Vrouwekerk, hoe haar diensthoofd JE daar helemaal bovenaan tegen de wind in naar beneden pieste. (…)


8109

Brugge, Albertpark - 260831


zaterdag 14 november 2026

vorig jaar 497

14 november 2025


(…) Ik heb hier nu een schilderij van P. Ik ben daar heel blij mee. ‘s Avonds valt, als ze schijnt, het zonlicht op dat schilderij. Ik maak daar dan foto’s van: mijn eerbetoon aan iemand die een heel goede vriend had kunnen worden. Dat was toch mijn gevoel. Maar ik heb hem te laat leren kennen. (…) Je moet alert zijn. Ik kom stilaan in de leeftijdszone waar het elk moment gedaan kan zijn. Je moet er zijn voor wie er straks niet meer is, voor die persoon zelf in de eerste plaats, maar ook opdat je achteraf geen spijt zou hebben dat je niet genoeg hebt gedaan. Ik heb P maar een keer of vijf gezien. Ik heb met hem kaartgespeeld en gedronken. Nu heb ik een schilderij van hem. Veel meer dan dat is het niet, maar het is wel een spoor. (…)


*

(…)

*

Ik noteer de contrastwerkingen in Alleman van Philip Roth. Hoe hij de herinnering aan beleefde idylles – in casu die in de zomer van 1967 met zijn tweede vrouw Phoebe (161-163) – laat botsen met de bikkelharde ziekenhuisrealiteit waarmee oude mensen af te rekenen krijgen. ‘De ouderdom is (…) een meedogenloos gevecht, en juist als je op je zwakst bent en het minst in staat om als vanouds partij te geven.’ (165) En het erge is natuurlijk dat je je, op het moment dat je die idylles beleeft, niet bewust bent van de meedogenloze strijd die je zult moeten voeren en van hoe je je daarop zou kunnen voorbereiden. Vraag aan mezelf: aan welke idylle zal ik terugdenken wanneer ik mijn meedogenloze strijd zal moeten voeren? (…) Dit is wat Alleman te bieden heeft: wat je krijgt als een schrijver lang genoeg lucide blijft om de verschrikkingen van de ouderdom te beschrijven.

*

Contact met Rein Hannik, auteur van een zeer lezenswaardige wekelijkse column op Facebook, die bijna altijd over hemzelf in zijn jonge jaren gaat, over een jongeman die hij ‘Rein jr’ noemt. Hij complimenteert me met de titel van mijn blog. Minder gelukkig maakt hij me dan weer met zijn opmerking dat die titel hem doet denken aan De helaasheid der dingen. Ik mik met Het leven als voorlopige oplossing liever op Leven als ambacht of Het leven een gebruiksaanwijzing. Mijn aanbod om hem een exemplaar van Vaderader op te sturen wimpelt hij af. Hij heeft er geen tijd voor. Of hij wenst er geen tijd voor vrij te maken. Ik heb daar begrip voor, maar het steekt toch een beetje. Anderzijds: ik heb ook nooit moeite gedaan om zijn boeken in huis te halen en te lezen: Coef en Keukendrinkers. Wel plezier doet dan weer zijn compliment voor mijn foto’s. Hij noemt ze ‘uitgebeend’. (…)

*

(…) ‘Deep democracy’, wat blijkt een methode te zijn om op een constructieve manier te vergaderen en polarisatie te vermijden. (…)

8108

260829


vrijdag 13 november 2026

getekend 544

Damme - 260707 


vorig jaar 496

11 november 2025

(…)


12 november 2025

Een vrouw die, zoals wel vaker in mijn dromen, een soort van composiet is van vrouwen die ik heb gekend, vist water op uit een rivier. Ze drinkt ervan. Pas daarna merken we dat er in het water olifantenfoetussen drijven. De mini-olifantjes hangen vast aan een veel grotere moederkoek. Ze zijn wit en leven, hoewel ze onder water drijven. In een ander gedeelte van de droom geef ik in het parlement een speech over het overheidsgeweld dat wordt ingezet tegen vreedzame betogers. Ik doe dat los van het blad, met branie en bravoure. Tijdens het speechen becommentarieer ik mijn eigen toepassingen van retorische kunstgrepen: tegenstelling, overdrijving, etcetera.

*

Uiteraard ben ik na het vroege naar bed gaan alweer veel te vroeg op: om drie uur. Vijftig bladzijden Alleman. Ik vermoed dat Philip Roth het boek erg snel heeft geschreven, freewheelend als het ware. Maar toch vind ik het goed. In 2007, toen ik het een eerste keer las, dacht ik daar anders over.

*

(…)


13 november 2025

(…)

*

We komen samen om P te gedenken. Aan iedereen is gevraagd om een Duvelglas mee te brengen want er worden Duvels geschonken: P dronk tot op het laatst niets anders. Of neen, dat is niet helemaal juist. Op zijn euthanasiebed in zijn woonkamer liet hij, naar verluidt, nog een veertig jaar oude fles Poire Williams uit zijn buffetkast opdiepen. Die werd verdeeld onder de aanwezigen. Er moest worden geklonken op het leven. Pas na het flessengeluk kon P vredig afreizen. De aanwezigen bleven met een leeg glas achter. GC las tijdens de herdenking geëmotioneerd een afscheidsrede voor. D las twee van de gedichten die P de laatste weken had geschreven. GH ten slotte las het in memoriam voor dat P zelf had geschreven, en voerde ook zijn herinneringen aan P op. ‘We hebben P nooit echt gekend.’ Hoewel, kun je dat niet van elke mens zeggen? (…) P was een non-conformist, maar hechtte niettemin veel belang aan etiquette en stijl. Etiquette heeft niets met elitarisme te maken, alles met respect en trots. P was een heraut van het zogenaamd nutteloze, dat voor de mens zo nodig blijkt. (…) In de loop van de avond kwam nog een anekdote over Achilles Van Acker boven water. Asiel Sarbon zou in het parlement ooit hebben gezegd: ‘Le problème pour le transport du sarbon est la manque de pénis’ (péniches, aken). Dat zinnetje werd in de conversaties die P met zijn vrienden voerde vaak opgehaald, tot eenieders hilariteit. Wat heb ik een spijt dat ik niet meer inspanningen heb geleverd om deze bijzondere man het laatste jaar van zijn leven, nadat ik hem een eerste keer had ontmoet, beter te leren kennen. (…)

8107

Brugge, vanaop de Leeuwbrug - 260828


donderdag 12 november 2026

boekverhaal 85

In deze rubriek heb ik het over door mij gelezen of in mijn bezit zijnde boeken waar een verhaal aan vasthangt of die iets bijzonders voor mij betekenen.

1995

Peter Verhelst, Het spierenalfabet


Niet overgeleverd

Zoals in het wérkelijke leven is het met schrijvers zoals met mensen: met sommigen klikt het niet en zal het nooit klikken.

Het is mij natuurlijk ook niet ontgaan dat Peter Verhelst een door veel literatuurliefhebbers gewaardeerd auteur is. De op Wikipedia te raadplegen lijst met belangrijke blijken van erkenning en consecratie is lang. Maar: you love him or you hate him.

Niet alleen met zijn boeken oogst Verhelst succes. Hij werkt ook graag samen met beeldend kunstenaars, architecten en dramaturgen; hij leest vaak voor uit eigen werk; hij verleent zijn medewerking aan projecten waarbij zijn teksten zichtbaar worden gemaakt in de publieke ruimte. Zo sieren zijn verzen bijvoorbeeld de ruggen van de ongemakkelijke stoelen van het Concertgebouw in mijn stad, die ook de stad is van Verhelst. Ik moet eerlijk zijn: aan voorstellingen in het Concertgebouw houd ik telkens een pijnlijke rug en stramme benen over, en misschien verstoort de ergernis daarover ook mijn relatie met mijn beroemde stadsgenoot.

Peter Verhelst is inderdaad een – in 1962 – geboren en getogen Bruggeling. Hij woont hier aan de zijde van een lettervormgeefster – dat komt goed uit. Hij zou een vriendelijke man zijn, vertelt men mij, maar op mij maakt hij, wanneer ik hem nu en dan eens in de verte zie opduiken, een norse indruk. Maar dat zegt men van mij ook.

Tussen mij en de schrijver Peter Verhelst heeft het nooit geboterd. Ik heb nochtans mijn best gedaan. Zijn eigenzinnige schriftuur ketste een eerste keer op mij af met Het spierenalfabet. Dat was in 1995. Ik herinner mij dat ik het boek las want ik had het mee om dode momenten op te vullen tijdens een missie in Barcelona. Die roman onderzocht de relatie tussen taal en lichamelijkheid – al kan het best zijn, besef ik nu, dat ik dat nu enkel uit de titel afleid  en niet uit wat er van mijn lectuur in mijn geheugen is blijven hangen. Later ondernam ik nog pogingen om het Verhelst-universum te betreden en zijn idiosyncratische idioom op mij te laten inwerken. Zo las ik, telkens met hetzelfde voor mij onbevredigende resultaat: De kunst van het crashen en Voor het vergeten. Verhelst – zoveel was mij ondertussen wel duidelijk geworden – tast de mogelijkheden van de Nederlandse taal af; hij toont zich ook in zijn proza de dichter die hij wellicht op een essentiëlere manier is; zijn teksten kun je, denk ik, experimenteel noemen. Misschien is hij, als Nederlandstalige prozaïst, nog het meest verwant met iemand als Ivo Michiels. Maar ik vermoed dat die vergelijking hem worst zal wezen.

Ik weet niet meer of het exemplaar van Het spierenalfabet dat ik in Barcelona las, het mijne was, dan wel of ik het had geleend. Het is nu in elk geval niet meer in mijn bezit. De twee andere genoemde titels heb ik – dat herinner ik me wel – voor een paar eurocenten ‘gered’ uit de jaarlijkse barbaarse boekenverkoop van de Brugse bibliotheek.

Wat ik ook nog weet, is die keer dat ik op een hometrainer in de revalidatiezaal van het AZ Sint-Jan mijn heup aan het bijwerken was. Dat was in 2018. ‘s Ochtends had ik op de radio vernomen dat Verhelst, die niet zo heel lang daarvoor een zwaar auto-ongeluk had overleefd, de Sybren Polet-prijs had gekregen. Toen hij – handdoek om de schouders, zware brilmontuur op de neus, neus in de lucht – op weg naar zijn geprefereerde toestel aan de vastgeschroefde fiets waarop ik zat te peddelen voorbij wandelde, sprak ik hem aan om hem te feliciteren. Ik ontlokte daarmee niet veel meer dan een grom.

Wanneer ik heel diep in mijn geheugen graaf, zie ik mezelf op de stoep staan voor de ingang van een zaal ergens in Nederland. Dat was halfweg de jaren negentig. Ik weet niet meer of het in Rotter- of Amsterdam was. Of misschien was het Den Haag. In elk geval: ik stond daar als journalist en mijn taak was verslag uit te brengen van een poëziefestivalletje. Ik was piep en rookte nog, en dat deed ook de toen eveneens piepjonge Peter Verhelst – wij zijn op een jaar na even oud. Zo gebeurde het dat wij op dat Hollandse trottoir een praatje maakten. De inhoud van dat gesprek, het enige dat wij ooit hebben gevoerd, is niet overgeleverd.

8106

Oedelem - 260826


woensdag 11 november 2026

vorig jaar 495

9 november 2025

Voor het ontbijt een gesprek met B over de boeken die we aan het lezen zijn. Hij leest graag non-fictie, onder meer over geologie. En onlangs las hij een boek over de Russische avant-garde van een zekere Sjeng Scheijen. We hebben het ook over rook- en drinkgewoontes. Het gesprek met J en C aan het ontbijt wil minder vlotten. D draagt een T-shirt met daarop de boodschap ‘The present is female’.

*



Samen met H, B, K en J naar het museum voor moderne kunst DOX, iets buiten Praag. Het miezert, we kopen in een afgedankt goederenstation paraplu’s bij oosterse mensen. We zien een stoomtrein vertrekken: indrukwekkend, zeker ook met de bijhorende ketelfluit- en tsjoektsjoekgeluiden. In het museum lopen er drie tijdelijke tentoonstellingen: zeer mooie grafiek van David Lynch; boekillustraties van de Spaanse kunstenaar Barcelo; werk van de provocateur Witkin, met onder meer een kruisbeeld waaraan een Christus hangt met een gigantische blasfemische penis. Witkins fotocollages lijken enkel maar op provocatie te mikken. In een van de zalen waakt een eenogige vrouwelijke suppoost. Ik zie eerst haar bevallige oogkant, maar zodra ik haar mankement in het oog krijg, verandert mijn blik. In een zaaltje met werk van verschillende kunstenaars blijf ik hangen bij het werk ‘Moon River’ van Richard Loskot. Op het wateroppervlak in een ronde schaal wordt het beeld geprojecteerd van de maan in haar verschillende gestalten. Het werk intrigeert onder meer omdat niet duidelijk wordt hoe die projectie tot stand komt. De tram brengt ons terug naar het centrum. In het door Havels vader gebouwde winkel- en cinemacomplex start onze gids, dezelfde van gisteren maar nu zonder vervelende pins op haar rugzak, de aan Havel opgehangen rondleiding. We passeren op de plek waar in 1989 de revolutie startte en doen de binnenplaats aan van het theater, dat als een grijze blok met talloze facetten boven de grond zweeft.




Bij het knalrode Havel-hart maken we een groepsfoto. Overal in de stad, en ook in de oude stad: spektakelsculpturen van Cerny, de plaatselijke Canestraro & Depuydt. Hoog boven een straat hangt een beeltenis van Sigmund Freud. We komen uiteindelijk bij de brug vanwaar we een uitzicht hebben op het ouderlijk huis van Havel en, op de hoek, de nieuwbouw van Frank Gehry. (…) Avondmaal in Café Slavia, waar de president bij het raam een vaste plek had. Met J, E, B en K beleef ik aan mijn kant van de lange tafel een genoeglijke avond (…). De vis is voortreffelijk klaargemaakt. (…) We keren te voet terug naar het hotel. Ik heb met C een gesprekje over zijn werk. In het laatste café (…) is er voetbal op tv. In bed kan ik de slaap niet vatten. Ik sta weer op om wat te lezen en neem een kwartje slaappil.




10 november 2025

Tijdens het ontbijt heb ik het met K en M over moeilijke scheidingen. (…) Van de gids vernamen we gisteren dat Havel nogal promiscu was. Zijn tweede vrouw kende hij al voor de eerste, Olga, was overleden. Dat hij amper een jaar na de begrafenis van Olga hertrouwde, werd hem kwalijk genomen. (…) Havel had zijn antwoord klaar: je kunt zoiets moois als liefde toch niet de kop indrukken? Samen met H, B en D maak ik een vrij lange wandeling. (…) In een bakkerij treffen we P, die er alleen op uit was getrokken. We drinken samen een koffie. Een TikTok-del met opgespoten lippen zit er ongelukkig in haar blingbling-gsm te staren, en dat ondanks het feit dat ze net uit de allerdikste Rolls Royce is die je je maar kunt indenken – gesteld dat je je Rolls Royces zou indenken. Op de nummerplaat staat een hele reeks X’en. Hoe opzichtig kunnen hebzucht en verveeldheid zijn. In een mooi restaurant eten we vissoep en tagliatelle met scampi’s. Samen met M, D, C en J vertrek ik om kwart over twee naar de luchthaven. Pas om kwart voor tien thuis – vooral de NMBS is verantwoordelijk voor deze lange reisduur. In Aalter sla ik de laatste bladzijde om van Joseph Roths Job.

8105

Kleit - 260827


dinsdag 10 november 2026

vorig jaar 494

8 november 2025 (vervolg)

De gids praat ons bij over Havel en de revolutie van 1989. Ze was toen 14 en besefte niet wat er aan het gebeuren was. De revolutie begon op de herdenking van een vijftig jaar eerder gebeurde nazi-moord op een student, tijdens een antinazistische manifestatie. ‘Ik zat tijdens die herdenking in 1989 gewoon op school. Ik was onvrij, maar ik besefte niet dat ik onvrij was. Onze onvrijheid was het normale.’ Een dergelijke onvrijheid, en ons niet-beseffen ervan, is de normaliteit in het kapitalistische systeem waarin wij gevangen zitten, overdenk ik dan. We slenteren door het Goudstraatje, waar Kafka in een heel klein huisje heeft zitten schrijven. H, die altijd heel veel interesse opbrengt voor schrijverslocaties, wijst ons tijdens de wandeling op nog andere Kafka-plekken, onder meer de twee verzekeringskantoren waar Franz heeft gewerkt. We kunnen in extremis nog binnen in de Romaanse, aan de Heilige George gewijde kerk. In het Kasteel bezoeken we onder meer een enorme, indrukwekkende zaal-met-paardentrap. Voor het presidentieel paleis zien we de wissel van de wacht. Aan de gevel hangen de vlaggen van Tsjechië en Oekraïne. (…) Voor het avondeten belanden we in een erg Duits aandoende bierkelder, echt een *tourist trap*. Een gespierde ober voert op een volgetaste plateau de schuimende pivots aan, blond en bruin. Je moet goed bij de zaak zijn want wie niet uitdrukkelijk ‘neen’ zegt, krijgt er een; op een blaadje papier, nauwelijks controleerbaar, worden de aantallen geturfd. De rekening is uiteindelijk meer dan gepeperd. Ondertussen zorgen van de straat geplukte accordeonisten voor onnozel vertier. Het lawaai maakt elk zinnig gesprek onmogelijk. Hierna belanden we in nog twee cafés. (…) Om halféén in bed.




8104

Kleit - 260827


maandag 9 november 2026

facebookbericht 1258

Vooruit-mandatarissen gebruiken als excuus bij de asociale maatregelen die zij nemen of dan toch zeker niet tegenhouden soms wat hier wordt gezegd door een collaborerende flik in Antwerpen tijdens de Tweede Wereldoorlog: 'Zonder ons zou het nog erger zijn.' (De Antwerpse politie hielp de nazi's bij het oppakken van Joden.)


foto: still uit de serie 'Breendonk', nu op VRT MAX




vorig jaar 493

7 november 2025

(…)

*

Om vier uur tref ik, zoals afgesproken, M en D in het station. Op de trein gesprekjes over instrumenten kunnen bespelen en kunnen typen – en hoe we dat hebben geleerd. In de luchthaven moet D een grondige fouille ondergaan. (…) Aankomst in de luchthaven Václav Havel om 21 uur. We kijken uit naar een taxi, maar die semicriminele Übers vragen 50 euro. Een Vlaamse jongeman, die om de twee weken hierheen reist om bij zijn Praagse lief te zijn, leidt ons naar een goedkoper alternatief. Een ticket voor bus+metro kost ongeveer 1,5 euro – dat is voor ons drieën dus nog geen 5 euro samen. En veel langer zullen we er niet over hebben gedaan om in het centrum te geraken want de aansluiting verloopt perfect en we stappen niet zo heel ver van ons hotel, de Orion, uit de metro. Op de bus zitten ook twee van de hostessen uit het vliegtuig. Daarom zing ik uitgelaten van ‘Ik was verliefd op een airhostess, ‘t was op een DC6’. (…) Ik drink enkele ‘pivots’ en een wodka. Nog even napilsen samen met B op de kamer van K en M. (…) Het licht op de kamer, eigenlijk een suite, die ik deel met B gaat uit om kwart over twee.


8 november 2025

Op om halfacht met een lichte kater. Aan het ontbijt met B en P. Gesprekje over de Übertaxi’s aan de luchthaven en over de carrièreplanning van B: keert hij nog terug naar de politiek indien de gelegenheid daartoe zich zou voordoen? (…) Wandeling met C, J, H en B. In het station scant C met zijn telefoon de Tsjechische tekst op een bronzen herdenkingsplakkaat. De app vertaalt alles. Handig! Het gaat over 1938 en de Sudeten-Duitsers. Het Wenceslasplein wordt heraangelegd. We drinken een koffie in het ‘Gemeenschapshuis Obecní Dům’. We hebben het over het ‘populisme’ (H) van de PVDA en het succesvolle economische model in Spanje. Ik stuur een foto van het interieur (ontworpen door Alfons Mucha in de jaren 1905-1912) naar M, die het meteen herkent. De flamboyante jugendstil straalt een sfeer uit die je doet denken dat de westerse beschaving tijdens die vooroorlogse jaren, in de zogenaamde belle époque, toch wel een hoogtepunt beleefde. In cultureel opzicht althans: de miserie en blatante ongelijkheid, en de armoede in een groot gedeelte van de samenleving, moet je er dan wel even bij wég denken. Langs de opera, waar Mozart zelf de eerste uitvoering van zijn ‘Don Giovanni’ dirigeerde. Langs de Moldau naar het Kasteel, waar we onze gids treffen. Zij leidt ons zeer omstandig rond langs het presidentieel paleis en in de kathedraal. Ze schenkt heel veel aandacht aan alle mogelijke heiligen. Dat, in combinatie met de pro-Israël pin (de vlaggen van Tsjechië en Israël innig verenigd) op haar rugzak, doet in ons gezelschap toch wat wrevel ontstaan. Maar ze doet het goed, en haar Engels is voortreffelijk.




8103

Tussen Sijsele en Maldegem - 260827