vorig jaar 422

8 augustus 2025

Na een alweer veel te korte nacht zit ik om halfzeven samen met M aan de ontbijttafel, die uitermate copieus gedekt is. Ze vertelt over de onderwijsstiel, over hoe alles in haar tijd van werken heel erg veranderd is en hoe de status van de onderwijzer werd ondermijnd. De mislukking van het inclusieonderwijs, de crisis van het gezag, de pretpedagogie. M legt me ook uit hoe haar relatie in elkaar zit. (…) Haar dochter is met een van de zonen van T getrouwd, en pas daarna volgden zij hun kinderen in het huwelijk. Wat later vertelt T, die er inmiddels bij is komen zitten, hoe hij dit huis in Maranwez heeft verworven en gerenoveerd. Samen hebben ze nu ook het huis ernaast gekocht, ze gaan het als gîte verhuren. Wat een rijk koppel, wat een mooi leven. Het ontroert me. Helemaal week en weerloos geworden beslis ik om hier nog een dag te blijven. Waarom zou ik mezelf de hitte injagen als ik hier zo goed ben? Misschien moet ik het helemaal over een andere boeg gooien en aanvaarden dat het fietsreizen, zeker in de zomer, voorgoed voorbij is?

Een groot stuk van de voormiddag breng ik in een hangmat door. Met lectuur en slaap. Rond elf uur de fiets op voor een korte rit naar Signy-l’Abbaye en dan terug via Lalobbe, Draize en Montmeillant. Dit korte ritje, een 30-tal kilometer, door een prachtig heuvelachtig landschap met veel weiden, bosschages, bosranden en alleenstaande bomen, is ook zonder bagage al zwaar genoeg. Na een douche maak ik samen met T nog een wandeling in de buurt. Hij gaat heel vriendelijk om met de andere dorpsbewoners. Een zekere Johan werd kort geleden door zijn vrouw verlaten. Al zijn dieren – een geit, konijnen, een van de twee paarden – zijn sindsdien gestorven. Johan blijft alleen achter. Hij plant bloemen in een stukje openbaar domein in de opgehoogde berm van de weg, tegenover zijn erf. De aarde is er aangevoerd en bevat veel glasscherven en metaal. Niemand weet waar die afval vandaan komt. De openbare wasplaats, die helemaal was ingezakt, werd onlangs vernieuwd en heeft uiteraard niet de patina van de oorspronkelijke constructie. De waterleiding bereikte dit afgelegen dorp pas in 1976. Tot dan was iedereen aangewezen op zijn eigen waterput. Die van T en M bleek tot dertig meter diep te gaan. We hebben het, samen met Johan, ook nog over de spectaculaire aanwas van het aantal windmolens aan de horizon, en over de consumptie van vlees.

Terug thuis is het alweer tijd voor het aperitief. Ik maak een portretfoto van T en M, die poseren voor hun ingepakte oldtimer Ami 8. Aan tafel hebben we alweer een goed gesprek, onder meer over de politiek. T en M stemmen allebei XXX. T heeft een nogal historiserend-relativerende blik op de mensheid: er zal altijd oorlog zijn; het kwaad zit in de mens; als de kleine man niet krijgt wat hij nodig heeft, zal hij het nemen…

vorig jaar 421

7 augustus 2025

Om 7 uur ben ik in de bakkerij die ik gisterenavond op mijn wandeling heb gezien. Croissant en koffie. Een gezelschap, bestaande uit twee jongemannen, een erg jong meisje en een vrouw die waarschijnlijk haar moeder is, zit aan het tafeltje naast het mijne en praat over Oekraïne en over de maatschappij waarin we zijn komen te leven. Een van de jongemannen, met kleine oogjes van een nachtje stappen, zegt dat hij daar volledig buiten staat en ook wil staan: geen sécurité sociale, geen uitkeringen, gaat niet stemmen, etcetera. Het meisje zegt: ‘Quand j’avais douze ans.’ Dat klinkt alsof het een half leven geleden is maar ze kan het over hooguit drie of vier jaar terug in de tijd hebben. De andere jongeman, met basketpet, ruimt na het ontbijt alles netjes op. 

Ik vertrek om halfacht uit Valenciennes. Met een hevige hoofdpijn, die gelukkig na een twintigtal kilometer verdwijnt. Ik fotografeer even buiten de stad een door bomen en groen overwoekerde bunker. 

Ik zoek moeizaam mijn weg: Sebourg, Bry, Saint-Waast. In Bavay is om negen uur niets open. Behalve de grande surface, waar ik mijn inkopen doe. Die lijkt alle leven uit het stadje naar zich toe te hebben gezogen. 

Picknick achter de kerk van Saint-Rémy-Chaussée. Het is nog maar elf uur. Een ambtenaar sloft de mairie in, en uit, en weer in, en weer uit. Alles op zijn tijd, geen haast. Enkele kilometers verderop zie ik een man zijn mobilhome poetsen. Ik vraag hem of hij mijn waterfles wil bijvullen. De mobilhome, zegt hij, is voor zijn dochter, die met haar dochter op reis gaat. Om zelf te reizen vindt de man zichzelf te oud. Hij bezorgt me gekoeld water, dat is meer dan ik had gevraagd. 

Om halféén ben ik in Avesnes, waar ik een foto stuur naar G, die hier, toen we twintig jaar geleden samen met nog twee andere vrienden naar Marseille fietsten, een overstekende hond aanreed en zwaar ten val kwam waardoor hij de reis die hij zelf had georganiseerd in de volgwagen moest doorbrengen. Ik zie een koppel fietsreizigers op zoek naar iets en nodig hen uit om samen met mij een koffie te dringen op het terras van het café tegenover de kerk. Eric is informaticus; Constance werkt in het Musée Matisse in Le Cateau-Cambrésis. Ze zijn elf dagen samen onderweg, leggen 30 kilometer per dag af. 

In Fourmies begint de hitte te wegen. De hellingen doen dat ook: mijn bagage, fiets en ik zijn, samen, te zwaar. Een raam waarachter een reproductie te zien is van een popart-schilderij van Lichtenstein trekt mijn aandacht. Een van de luiken die aan weerszijden van het raam zijn opgehangen hangt scheef. 

Na Anor en Hirson begint in Bucilly het mooie dal van de Ton. Hier wonen blijkbaar veel Nederlanders, te zien aan de autonummerplaten. De Proxi van Aubenton brengt soelaas voor mijn suikerklop. Het wordt nu echt veel te heet. Na Aouste stuurt mijn gps mij de jungle in. 

Om halfzes kom ik aan bij Mireille en Theo, twee Dendermondenaren die hier een deel van hun tweede verblijf verhuren aan passanten die, zoals ik, zijn ingeschreven bij de organisatie Vrienden op de Fiets. De ontvangst verloopt allerhartelijkst: met dorstlesser, een alcoholvrij biertje als apéro, een stevige maaltijd. Het klikt en we praten heel wat af. Theo was leraar lichamelijke opvoeding, Mireille onderwijzeres op een methodeschool. We behandelen uiteenlopende thema’s: verslavingen, individualisering in de maatschappij, etcetera. 

Om tien uur naar bed. Twijfels of ik onder deze weersomstandigheden mijn reis kan voortzetten.

vorig jaar 420

6 augustus 2025

Al om halfvijf op. Dit is de eerste dag van mijn nieuwe leven. (…) Het wordt stilaan klaar. Het is mooi weer. Ik ga alles inladen en vertrekken. (…) Om kwart voor zeven ben ik dan definitief weg. Beernem, Ruiselede, Wingene. In Kanegem ontbijt ik bij het standbeeld van Briek Schotte. 

Na Olsene en Kruishouten kom ik op wegen waar ik nooit eerder met de fiets was. Anzegem en Kluisbergen. En dan is er Wallonië: Celles. Even voorbij Quartes nodigt een bank in de schaduw van een boom mij uit voor de picknick. Een man komt uit zijn boerderij aan de overkant van de weg op mij afgestapt. Niet om mij voor het een of het ander terecht te wijzen, waar ik natuurlijk aanvankelijk van uitging, maar gewoon om een praatje te maken. Hij heeft een blik frisse cola voor me meegebracht. Dat soort vriendelijkheid zijn wij, stugge Vlamingen, niet gewoon. Ik ben blij dat ik weer eens Frans kan praten. In Barry regel ik mijn overnachting. (…) Het stuk van Peruwelz naar Valenciennes is vervelend. Eerst een bijna volledig dichtgegroeide ravel waarop niets te zien is, dan verdwaal ik op een brede nationale met snel en druk verkeer. In Bruay-sur-l’Escaut vind ik eindelijk een café dat niet gesloten is. Maar ze hebben er geen koffie. Dan maar cola. Die suikers komen goed van pas want ik zat er bijna doorheen. De nadering van Valenciennes is erg triest. Drie op de vier winkels en horecazaken zijn gesloten. Het verval contrasteert scherp met de blitse tram die een eigen bedding heeft midden op de brede weg. Op de verlaten huizen groeien er bomen. Ik zeg het niet graag omdat het zogezegd niet politiek correct is, maar dit lijkt de Derde Wereld wel. Dat de scholen hier naar Georges Brassens en Henri Matisse worden genoemd, brengt geen zoden aan de dijk. Mijn zeer eenvoudige kamer in het Hôtel de Clémenceau kost 56 euro. Ik slenter door deze stad, waar ik nooit eerder kwam, drink een koffie aan het station en eet biefstuk-friet tegenover het stadhuis. De biefstuk smaakt naar niets en de frieten eigenlijk ook niet. (…) Om twintig over acht ben ik al terug op mijn kamer. Ik wil nog wat lezen en zal dan wellicht vroeg in slaap vallen – al is er behoorlijk wat lawaai op straat. Onder meer een ruziënd koppel. Hij: ‘Va te faire enculer!’, en dat voor de hele straat. Het meisje begint te gillen: ‘Au secours!’ (…)

vorig jaar 419

4 augustus 2025

Gemengde gevoelens na mijn derde lectuur van Bezoek onze kelders van Koen Peeters. Het lijkt wel een oefening in hoever je kunt gaan met postmoderne spielereien voordat je in vrijblijvendheid, betekenisloosheid en onbeduidendheid belandt. Maar een heel eigen stem had de toen (1991) nog zeer jonge Peeters wel.

*

(…)

5 augustus 2025

Ik ben samen met Benoni in een goudkleurige Porsche naar Parijs gereden om daar een voetbalmatch bij te wonen. Wanneer we na de wedstrijd het stadion verlaten en terug bij de Porsche aankomen, blijken de vier wielen, die waren uitgerust met superdure luxevelgen, te zijn gestolen.

*

(…)

*

Om zes uur mijn ritje door de Meetkerkse Moeren. Iets na zonsopgang. Het is bewolkt. Heeft het daarmee te maken dat het nog stiller is dan anders, dat de vogels niet van zich laten horen? Of is het de tijd van het jaar, met de lente al een heel eind in het verleden?

*

Samen met B ga ik bij kunstschilder Gilbert Hoste een schildersezel ophalen. Op zijn 84ste heeft Gilbert beslist om zijn palet aan de haak te hangen. Van beroep was hij kapper. Hij vertelt hoe moeilijk het was om na zijn huwelijk zijn beroepsleven te combineren met zijn ambitie als kunstschilder. In zijn woning aan de Koolkerkse Steenweg hangen enkele van zijn schilderijen. Ik zie Octave Landuyt-achtige koppen. Enkele abstracte composities ook. Niet geheel onverdienstelijk, maar in een andere context zouden deze doeken mijn aandacht niet vasthouden. Gilbert vertelt honderduit. Om niet te zeggen dat hij niet te stuiten is. Volgens B is Gilbert blij dat hij iemand te zien krijgt. Gilbert heeft het onder meer over de Brugse schilder Aimé Van Belleghem, die volgens hem in zijn tijd iets heeft betekend. Ik kende hem niet. Gilbert heeft het ook over de erfelijkheid van talent. En over de Nederlandse kunstenaar Martijn Doolaard, die ergens in de Italiaanse bergen een oude boerderij restaureert en dat uitgebreid documenteert op YouTube. Hij kan er uren naar zitten kijken, zegt Gilbert. Thuis bekijk ik een aflevering: https://www.youtube.com/c/MartijnDoolaard. Ik kan me voorstellen dat je hier lang naar kunt zitten kijken. We nemen met goede gezindheid afscheid van Gilbert, die ik, in ruil voor zijn ezel, een exemplaar van Vaderader ter overweging geef. Hij hoopt dat de ezel in goede handen is. Aan mij om dat waar te maken.

*

(…)

De gast van de eerste aflevering van Alleen Elvis blijft bestaan is Tine Embrechts. Deze krachtige vrouw heeft er geen moeite mee dat ze vijftig is. Ze begint met Gaza, aan de hand van een fragment uit de film For Sama, over de vrouw van een dokter in Aleppo. Ik heb die film gezien: indrukwekkend. Tine vindt het onaanvaardbaar dat onze politici zich in zwijgen hullen. En dat de premier afkwam met foto’s van zijn kat vond ze schokkend. Of neen, ‘stuitend’ is het woord dat ze gebruikt. Er was ook een fragment over een actrice die, toen ze veel jonger was, seksistische commentaren over zich heen kreeg omdat ze ‘te dik’ zou zijn. In een schitterende sequentie uit de film Marriage Story (2019) maakt Scarlett Johansson ruzie met haar tegenspeler, die uiteindelijk zijn agressie van haar afwendt door een gat in de muur te slaan. Tine spreekt ook over haar scheiding. Die was pijnlijk, uiteraard, maar ze is toch trots op de manier waarop ze het heeft aangepakt. Ze heeft vier zonen: twee uit de eerste en twee uit de volgende relatie. Ze heeft het over hoe moeilijk het is om die twee maal twee, met daar nog eens haar carrière bovenop, te combineren.

vorig jaar 418

1 augustus 2025

(…)

*

Op de radio gaat Weet ik veel over India, een onmetelijk land waarover ik niet veel, om niet te zeggen niets weet maar waarover ik met dat programma helaas ook niet zeer veel aan de weet kom.

*

(…) naar de fietsenmaker, om mijn Koga op te halen. Nieuwe tandwielen, ketting, remblokjes etcetera… - alles samen 259 euro! Maar dat geef ik graag voor een zeer intensief gebruikt vehikel dat goed moet bollen.

*

(…)

2 augustus 2025

Het heeft me moeite gekost om Stroomafwaarts langs de Donau van Péter Esterházy helemaal uit te lezen. Een bevreemdende ervaring was het. 250 bladzijden associaties, eruditie, een mozaïek van feiten en gevoelens, iets tussen reisverslag, autopsychografie en essay – en dat alles in een vrije, poëtiserende taal. Bizar en heel eigen.

*

In amper een uur bak ik een boekverhaal over Bij nader inzien van J.J. Voskuil. Tevreden daarover.

*

Wandeling rond het Stil Ende, en na de middag onverwacht bezoek van K, die voorstelt om iets te drinken in de pop-upbar in het park voor mijn deur. (…)

*

Tijdens de etappe van de Tour Femmes selecteer ik foto’s en maak ze klaar. De hele avond gaat op in drie afleveringen van de Zweedse reeks Vanguard.

*

Er was vandaag virtueel contact met B, C, D, E, F en G. En met A, die in Duitsland voor een open raam zit dat uitgeeft op een verzopen bos.

3 augustus 2025

Op bladzijde 912 van Ruim duizend dagen werk van Koos van Zomeren lees ik over uilen – waardoor ik me een droombeeld van de voorbije nacht herinner: een kerkuil die half aan het oog onttrokken achter een spinnenweb schuilt, laat zich heel dicht benaderen. Tot iemand het web met een bezemsteel wegveegt en de uil met stille vleugelslag wegvliegt.

*

(…)

*

Ik breng een stapel van wel een halve meter eierkratjes naar het buurtwinkeltje in de Beenhouwersstraat. Aan deze daad van recyclage begeef ik me zo eens om de twee, drie jaar. De stapel wordt in dank aanvaard. Ik eet niet veel eieren en gebruik ze ook niet vaak in bereidingen.

*

56 kilometer op de koersfiets, eerst tegen een stevige westenwind in naar Oudenburg en dan in een wijde boog terug. Ik stuit twee keer op een wegversperring wegens een aan de gang zijnde triatlon. Ik maak in eerste instantie mijn beklag tegen de in gele hesjes gehulde regulatoren over het feit dat het allemaal niet bijzonder goed staat aangeduid, maar sla dan toch een vriendelijkere toon aan: deze mannen staan hier vrijwillig en waarschijnlijk niet helemaal onverdeeld voor hun plezier.

*

(…)

vorig jaar 417

30 juli 2025

Fietsenmaker Wanneyn heeft geen voorste middenblad in huis om het versleten exemplaar op mijn trekfiets te vervangen. Ik zal zo moeten vertrekken. De remmen kunnen het nog wel even houden. Ik schrik altijd wanneer ik de fietsenwinkel van Wanneyn betreed. Het is er altijd alsof ik word terechtgewezen. En een prettige sfeer hangt er toch ook niet bepaald. Thuis begin ik aan het uitstippelen van mijn reis. Brugge-Bazel-Vannes-Brugge: dat zal wel veel te ambitieus zijn. We zullen het zien, er zijn nog altijd ‘internationale treinen’, zoals Richard Minne wist. (…)

*

Weet ik veel gaat vandaag over het gestolen paneel van het Lam Gods. Het zou jammer zijn dat ze het zouden vinden want dat zou een einde maken aan het mysterie – dat is zowat de teneur van het programma.

*

Op bezoek bij X. Eerst het gezondheidsbulletin: hersentumor, prostaatkanker, een tumor op de maagwand. Hij lijkt overal op tijd bij te zijn. Twintig jaar geleden zou hij misschien al niet meer leven. Als het op gezondheidszorg en sociale zekerheid aankomt, wonen we hier in de best mogelijke aller werelden. Volgens X’s broer, die arts is in de VS, behoren de urologen van Brugge tot de wereldtop. We hebben het over het kankerverwekkende ultrabewerkte voedsel dat we allemaal eten. Maar, zegt X, ik eet al decennia uitsluitend bio. Zijn echtgenote is daar behoorlijk fanatiek in. ‘En kijk…’ X heeft gewoon pech. Genetisch voorbestemd. Het is een loterij, het is een kloterij. Het tweede deel van ons gesprek gaat over Vaderader, de nasleep daarvan. De vlinder in het Amazonewoud: gebeurtenissen van vijfenveertig jaar geleden hebben nog altijd hun uitwerking. X noemt de naam van iemand die volgens hem ook slachtoffer is geweest: (…). En hij heeft het ook over L, de vroegere secretaresse van Pina. (…) Pina is nu vijfennegentig, maar zou nog voldoende bij de pinken zijn om kennis te nemen van het feit dat alles wat hij indertijd in de doofpot heeft gestopt daar nu uit aan het ontsnappen is. (…)

*

(…)

31 juli 2025

Naar de bibliotheek, om er met Els D te spreken. Els D gaat over de aankopen fictie, maar Els D telewerkt vandaag. Daarom staat Katelijne of Katrien mij te woord. Katelijne of Katrien is op de hoogte. Ik doe nog eens mijn uitleg, maar Katelijne of Katrien vertrekt eerstdaags op vakantie. Ik ook, zeg ik. We zullen mijn verzoek dus eind augustus of begin september moeten bespreken – enfin, ik krijg de indruk dat de een zich achter de ander verstopt in dit ondoorgrondelijke en ondoordringbare ambtelijke apparaat. Ik sta als ‘K.’ onderaan de rots waarop, terneerdrukkend, het ontoegankelijke Slot op me neerkijkt. En dat allemaal om een in eigen beheer uitgegeven ‘boekje’ – wat haat ik dat verkleinwoord – in de zogenaamde ‘openkastcollectie’ van de stadsbibliotheek te krijgen.

*

Ik trek lijnen op de kaart, verbind onbekende plaatsen met fluostift, overwin talloze vooralsnog abstracte hoogtemeters: de reisvoorbereiding is een uitdagen, een tarten van het fatum. Misschien loert op een van die talloze kruispunten wel een onverbiddelijk lot, dat, door de aaneenrijging van talloos veel voorafgaande contingenties, op mij zal toeslaan.

*

(…)

*

Ik dacht dat Paul Weller een ernstig drankprobleem had, maar in de documentaire over zijn plaat Wild Wood wordt daar met geen woord over gerept. Ik word er wel aan herinnerd hoe prachtig en krachtig sommige van de nummers op die plaat zijn. Ik heb me niet vergist toen ik, inmiddels alweer een twintigtal jaar geleden, enige tijd veel aandacht aan deze artiest heb besteed. Tot hij, samen met zowat alle muziek, door de dematerialisering van de muziekdragers uit mijn leven verdween. Door de digitale technologie, maar ook door het teveel. (…)

*

Laatste aflevering van Queen of Fucking Everything. De Finse sfeer: absurdistisch en onbehaaglijk. Kaurismäki. De misdaad wordt beloond. Mijn vijftigjarige heldin – die er zestig uitziet – komt ermee weg.

vorig jaar 416

27 juli 2025

Ook Wieringa komt [in Optimisme zonder hoop] niet verder dan het op niets gestoelde vertrouwen dat het wel goed komt als we allemaal iets kleins doen. Plant een boom en wees lief voor elkaar. Il faut cultiver son jardin. Op Facebook zie ik dat F het ook heeft over de plicht vrolijk en vriendelijk te blijven. (…)

*

Tijdens het koken snijd ik met de binnenrand van een leeg tomatenpureeblikje een ferme jaap in mijn vinger. Het bloedt nogal heftig, een vervelende wonde.

*

De dag gaat grotendeels op in lectuur en tv-kijken: de Tour, nu ook voor vrouwen. Die voor de mannen krijgt een spektakelrijke laatste rit in Parijs: Van Aert lost Pogačar op de keitjes van Montmartre en wint solo op de Champs-Elysées. Daarna Vive le vélo en nog twee afleveringen Klem – nog eentje te gaan.

28 juli 2025

(…) In Lissewege drinken we een koffie en beklimmen we de toren: 264 treden en een weids uitzicht over de haven, de zee, Blankenberge, Brugge. (…)

*

(…) de allerlaatste van de drie maal tien afleveringen van Klem. Alles wordt wat haastig afgewikkeld; de misdaad van de helden blijft ongestraft; de goede held kan zijn gevoelens van vriendschap voor de slechte held met de grootste moeite onderdrukken. Dag, Hugo Warmond en Marius Miller!

29 juli 2025

Ik zie Benoni vervaarlijk dicht bij een trap die naar een metrotunnel afdaalt voetbalkunstjes uithalen samen met een groepje allochtone straatjongens. Hij delft het onderspit, maar blijft niettemin verwoed doordoen; hij blijft geloven dat hij hen kan overtroeven; hij weigert te berusten in het feit dat hij zijn beste tijd heeft gehad. Het is duidelijk dat dit slecht zal aflopen. In een volgende droom of droomsequentie bevind ik mij eens te meer in een stationsdoolhof. Trappen, gangen, tunnels… Talrijke spoorwegambtenaren zitten zich te vervelen. Ik zie er die kaart spelen. Een van hen is lusteloos aan het vogelpikken. Het gezelschap waar ik deel van uitmaak bestaat uit collega’s van het werk. We zitten in een kring. Dan moeten we poseren voor een foto en daarbij moeten we er zo verdrietig mogelijk uitzien. Ik imiteer Stan Laurels huilmime: grimas en grijpen in de haren bovenop mijn kruin. Grienen.

*

(…) Afspraak om tien uur met P aan de kerk van Ver-Assebroek. Een prettig weerzien na drie maanden. We ‘leggen eerst de politieke week netjes neer’: media, reclame, het gebrek aan autoriteit in de opvoeding van de kinderen. We horen onszelf zagen en benoemen elkaar als witte boomer-cismannen, incels bovendien. (…) We sluiten de wandeling af in Het Leenhof, voor een steak américain en een Orval. Bij het afscheid probeert P met Payconiq zijn deel van de rekening te vereffenen, maar het lukt niet. Leve de technologie! Ik ben amper een kwartier thuis, of A is daar al, stipt op tijd. (…) Hij heeft een cadeautje meegebracht: La mélancolie de Zidane van Jean-Philippe Toussaint. Na twee uur en een korte rondleiding in mijn bibliotheek vertrekt A. (…)

*

(…) twee afleveringen van de bizarre Finse reeks Queen of Fucking Everything. De uitstraling van de bijna vijftigjarige hoofdactrice houdt mijn aandacht gaande. (…)

vorig jaar 415

26 juli 2025

Ik lees Stroomafwaarts langs de Donau nu zo goed als diagonaal, net traag genoeg om de verhaallijn, voorzover die er is, niet los te laten, maar toch: ik laat me meedrijven op de snelle stroom van Esterházy’s halve, losjes aan elkaar geregen zinnen, de associaties, de half-vertelde anekdotes, het vele dat te raden wordt overgelaten. Ik weet nu al dat ik nauwelijks iets van dit boek zal onthouden, en ook dat ik er nauwelijks iets van zal hebben gesnapt, maar ik lees het gráág. De Memoires van een biograaf van Onno Blom, over zijn werk als levensbeschrijver van Jan Wolkers, bevalt me op een andere manier. Blom bespreekt zijn onderwerp liefdevol. Door hem daartoe aangezet, neem ik me voor Terug naar Oegstgeest te lezen.

*

De uitvaartplechtigheid van PL. Ik heb hem niet lang en grondig genoeg gekend om radeloos verdriet te voelen – al ligt dat misschien ook aan mijn gebrek aan empathisch vermogen. Een tabakspot fungeert als urne. Die is het pièce de résistance van het stilleven dat vooraan in de kille zaal van de Brug staat opgesteld: een foto, een pot met penselen, een stukje antiek. En dan die tabakspot, begot! Een cynische knipoog d’outre-tombe van een man die zich letterlijk dood heeft gerookt. ‘Ik weet wat ik mezelf heb aangedaan,’ heeft hij ooit iemand vanop zijn ziekbed toevertrouwd. Ik neem tijdens de lange en mooie dienst enkele notities. Na Le temps des cérises, ik denk in de versie van Yves Montand, spreekt GH een laudatio uit. Hij heeft het over P’s ‘moedige spreken’, over het belang dat hij hechtte aan taal, en over hoezeer P doordrongen was van de arrogantie waarmee het Westen zich aan de rest van de wereld opdringt. Over hoe hij, G, met P alle mogelijke onderwerpen kon bespreken: ‘van Brugse kant tot Immanuel Kant’. Ik krijg spijt dat ik P, nadat ik hem pas een jaar geleden voor het eerst ontmoette, niet vaker heb opgezocht. Na zijn laudatio leest G het door P zelf geschreven In memoriam uit. Daarin gaat het onder andere over de verwachting van wat er na de dood komt: ‘Waar de katholiek rijstpap met gouden lepeltjes krijgt, krijgt de ongelovige niets: je bent er geweest.’ Maar ook: ‘Wie bewaard wil blijven voor het nageslacht, moet iemand geworden zijn.’ Dan volgt een fragment uit de cyclus Het jawoord van Herman de Coninck: ‘luisterend naar de huidspraak / van het woord liefde’. We krijgen een videoclip te zien: van de ‘postuum’ uitgekomen single Free As A Bird van The Beatles. X, die er als mantelzorgster heel vaak naast heeft gestaan en gezeten, vertelt over het ziekbed van P. ‘Wat een luxe om op die manier afscheid te kunnen nemen,’ zou hij hebben gezegd. Ook J spreekt een afscheid uit: ‘Als ornitholoog classificeer ik jou bij de nachtraven.’ (…) E, de jonge collega van toen hij nog werkte, die vaak op bezoek kwam en op wie P volgens sommigen toch wel een beetje verliefd was (hij kon het niet laten, maar ja, hij was een man, ook met zuurstoftoevoer in zijn neus en een resterende longcapaciteit van 20 procent) –, die E dus leest, in het Engels, een fragment voor uit Of Human Bondage van W. Somerset Maughan, naar verluidt een van P’s lievelingsboeken. De zin van het leven wordt in dat fragment vergeleken met een Perzisch tapijt. ‘Het weefsel blijft betekenisloos, tenzij je het voor jezelf ontdekt.’ We krijgen foto’s te zien met daarop P als bonvivant, als enthousiaste lesgever, als zachte en liefhebbende man. Ni dieu ni maître van Léo Ferré. (…) Op de receptie na de dienst zie ik F in een hoekje alleen op een stoel zitten. Ik ga even naast hem zitten. Hij voelt zich niet goed, krijgt voor mijn ogen een bloeddrukval. Akelig is dat. Schokken gaan door zijn lichaam en dan blijft hij wezenloos voor zich uit kijken. Hij lijkt wel dood. P snelt ter hulp, zij weet dat hij moet liggen, de benen omhoog. Er komt weer leven in de man. Iemand belt een ambulance.

*

De twee glazen wijn die ik op de receptie in mijn nuchtere maag heb gekieperd hypothekeren de rest van mijn dag. (…) Ik slaag er toch nog in om bijna het volledige essay Optimisme zonder hoop van Tommy Wieringa te lezen, maar dat moet een mens niet doen om vrolijk van te worden.

*

Deze avond is er een luidruchtig ‘dansfeest’ in het park voor mijn deur. Ik ga er even kijken, maar voel me er totaal niet op mijn plaats. De dansvloer is zodanig volgepakt dat er van dansen geen sprake kan zijn. Honderden mensen, maar geen bekenden. Ik heb geen zin om een minuut langer te blijven. Vlug naar bed, waar ik gelukkig, nadat ik alles heb afgesloten en ook de binnendeuren heb gebarricadeerd, geen last heb van de beats.

vorig jaar 413

22 juli 2025

Tijdens mijn fietsrit naar De Panne, 55 kilometer tegen een vrij strakke westenwind in, luister ik naar Radio Tour. Bij het oorlogsmonument van Nieuwpoort stop ik om de ontknoping van de rit op de Mont Ventoux te bekijken. De Fransman Valentin Paret-Peintre wint. Wat een naam. Het manneke weegt 52 kilogram. Met de nadruk op gram. Het gewicht is niet eerlijk verdeeld. (…) De nostalgische gevoelens die mij overvallen bij het binnenrijden van De Panne, waar ik toch heel wat gelukkige dagen heb gekend. (…) We besluiten naar een film te kijken. Om de een of andere reden wordt er gekozen voor Stalag 17 van Billy Wilder, een belachelijke concentratiekampfilm uit 1953 die – ik had nooit gedacht dat het mogelijk was – nog erger is dan La vita è bella. Genekt door de twee gul geassembleerde picons bij het aperitief eerder op de avond ga ik, halfweg de film, om halfelf naar bed.

23 juli 2025

Ik lees midden in de nacht een twintigtal bladzijden in Bezoek onze kelders van Koen Peeters, met het oog op een boekverhaal. (…) We maken een wandeling door de Dumontwijk en ook even op het brede strand (…), dat op dit ochtendlijke uur zo goed als verlaten is.

24 juli 2025

Tussen vijf en zes uur ‘s ochtends lezen in Stroomafwaarts langs de Donau levert een zeer bevreemdende ervaring op. Zeker op een grijze dag, voor dag en dauw. Voor dag en Donau.

*

Ik maak een lijstje van alle meerdaagse fietsreizen die ik tot nu toe maakte. Ik kom aan twaalf stuks, van Arles in 1979 tot Lolland in 2024. 

*

(…)

*

Vive le vélo is eigenlijk een langgerekte reclamespot voor het bedrijf van de vrouw van Karl Vannieuwkerke. (Ik leerde vandaag van J dat reclame op de radio niet per seconde wordt verkocht maar per aantal luisteraars: de boodschap wordt herhaald tot het afgesproken aantal luisteraars is bereikt. Dat geeft uiteraard een pervers effect: de reclame jaagt luisteraars weg en moet bijgevolg vaker wordt herhaald. Impermo, Immoscoop, Aldi, Delhaize, enzovoort. Ad nauseam.)

*

(…)

vorig jaar 411

18 juli 2025

Ik ga in het park zitten met Een kleine filosofie van grote emoties van Ignaas Devisch. Het boekje stelt niet zoveel voor. Geen ik zonder de anderen en de kunst van het zwijgen, wat niet hetzelfde is als verzwijgen. Dat is het zowat. Ik lees het in één ruk uit. Terwijl ik aan die tuintafel in de schaduw zit te lezen, passeert X. We hebben elkaar niet veel te vertellen. De stilte (het zwijgen!) is toch wat ongemakkelijk, in elk geval minder glorieus dan Devisch het voorstelt.

*

Kort na de middag een wandeling met Y en Z in Ryckevelde. Door hen ontdek ik een nieuw, heringericht stuk, dat ik nog niet kende. Waarover we het allemaal hebben, staat me nu niet meer voor de geest. Diepgaand zijn de gesprekken niet, mede doordat we een groot deel van de wandeling het gezelschap krijgen van een van de kleindochters en haar hond, die de show steelt door in de beek te springen en talrijke putten te graven. We kijken nog samen naar de Touretappe. Remco krijgt een ferme patat in de klimtijdrit. Z verrast me met een lekkere ijscoupe met slagroom en rode vruchten!

*

Thuis neem ik de talrijke reacties door op mijn stukje over het afgebrande podium op Tomorrowland. ( https://pascaldigital.blogspot.com/2015/07/reactie_29.html ) (…)

*

(…)

vorig jaar 409

13 juli 2025

Shi Tiesheng heeft het in Notities van een theoreticus (p. 524) over de dichter L, die in zijn promiscue verleden de woorden die hij nodig heeft om lief te hebben heeft zien ondergaan in de herhaling en de slijtage die daarmee gepaard gaat. De onmacht van zijn taal gaat samen met een fysiek onvermogen. Ook al is hij nu terug samen met de geliefde naar wie hij hevig heeft verlangd, zijn ‘bloem’ blijft hangen.

*

(…)

14 juli 2025

Facebookcontact X, die, ook al ken ik hem niet persoonlijk, een trouwe afnemer van mijn boeken is, stuurt via Messenger een foto van op de rommelmarkt van het Vossenplein: een exemplaar van Populierendreef 29 in een kartonnen doos. Sic transit gloria mundi! X weet mij te melden dat het exemplaar – blijkens een dedicatie of signatuur – toebehoorde aan Mathieu Brouns, aka Martin Pulaski. Ik ontmoette Matti, zoals hij zich liet noemen, twee keer nadat ik hem al jaren had gevolgd – en hij mij – in de virtuele wereld. Zijn posts op Facebook en op zijn blog Hoochiekoochie waren mij dierbaar. Martin Pulaski overleed in 2023. Zijn vrouw, die ik op de begrafenis zag, volgde hem kort nadien. Logisch dat zijn bibliotheek op de tweedehandse markt is beland. Zo kan ik me met die foto, die me in eerste instantie ontnuchterde, alsnog verzoenen.

*

(…) Y vertelt uitvoerig over het bezoek van een nichtje uit Amerika. Ze hebben haar de plekken laten zien waar haar ouders zijn opgegroeid. Het nichtje is ook naar Amsterdam geweest, waar ze danig geschrokken van de massaliteit en platvloersheid van terugkeerde. (…)

*

Ik bekijk een aflevering van Dezelfde deur, twintig jaar later. De immer minzame Martin Heylen gaat langs bij ‘gewone’ mensen die hij twintig jaar geleden ook al eens bezocht. Sommigen zijn er al niet meer, sommigen zijn verder weggezakt, sommigen doen het beter. De heroïek en banaliteit van deze roemloze levens.

vorig jaar 408

12 juli 2025

Vroegochtendlijke fietsrit langs Nieuwege en de Meetkerkse Moeren. Geen fototoestel bij om de mooie nevellaag vast te leggen. Lage volle maan. Heel veel vogels: reigers, kraaien, duiven, rietzangers, spechten… Hazen en katten. Zo’n rit doet telkens weer deugd. Thuis aangekomen maak ik een praatje met een buurvrouw die in een Volkswagen Caddy een slaapruimte heeft laten installeren. Misschien iets voor ooit, later, wanneer het fietsen te zwaar wordt? Ze noemt de naam van de firma in De Haan waar je zoiets kunt laten doen. Maar je moet wel zo’n Caddy hebben, natuurlijk.

*

Opnieuw de fiets op, nu richting Steenbrugge en langs de oude spoorwegbedding tot aan de Populierendreef. Daar meet ik mijn ‘toerke blok’ waar ik destijds de Tourritten overdeed. Het is inderdaad precies 1 kilometer lang. Veel is veranderd. Het huis van Parmentier op de hoek is geschilderd. Alle kavels zijn volgebouwd. De Beukendreef is nu echt een beukendreef met volgroeide bomen. Je rijdt er onder de kruinen als door een tunnel. (…)

*

(…)

*

Netanyahu en Trump zijn van plan om in Gaza een ‘moreel hoogstaand concentratiekamp’ te organiseren waarin ze twee miljoen sukkelaars willen samendrijven. Ondertussen heeft Trump in eigen land de jacht geopend op buitenlandse arbeiders die volgens hem illegaal zijn. Alles wordt tegenwoordig mogelijk en niets onwaarschijnlijk.

*

Het grootste avontuur van vandaag is een ritje naar de glasbol en het doen van boodschappen in de Aldi van Sint-Kruis, waar de caissière, een oudere dame, heel vriendelijk is. Zie het mij noteren: dat iemand heel vriendelijk is. Ook avontuurlijk is de kennismaking met een – voor mij – nog nieuwe literaire stem: ik begin aan Stroomafwaarts langs de Donau van Péter Esterházy. Zijn toon, ironie, schrijfstijl staan me aan. Voor het overige kijk ik vandaag bijzonder veel YouTube en tv: interviews met Ilja Leonard Pfeijffer (over Alkibiades), Geert Mak (over Wisselwachter) en de Vlaamse professor Alain-Laurent Verbeke (over het beleid van Trump met betrekking tot de Amerikaanse universiteiten), Vive le vélo (uiteraard), en dan nog een portie Vlaamse kolder in Loslopend wild. (…)

vorig jaar 407

11 juli 2025

(…)

De psychoanalytica die te gast is in het radioprogramma Weet ik veel zegt bij elke vraag die Kobe Ilsen stelt ‘Dat is een mooie vraag’, alsof Kobe in haar kabinet op de sofa ligt en telkens een schouderklopje behoeft om zijn vrije associaties aan te moedigen en los te maken.

*

(…)

*

Onverschilligheid is het ergste wat je bij een roman van bijna zevenhonderd bladzijden kan overkomen. Ik snap wel dat Notities van een theoreticus van Shi Tiesheng compositorische verdiensten heeft, maar het is me te kunstmatig. De motieven, de herhalingen, de perspectieven, de door elkaar lopende en enkel in de geest van de schrijver apart bestaande personages die met een initiaal worden aangeduid (‘het is Z, maar het zou net zo goed L kunnen zijn’): het duurt me allemaal wat lang, ik raak de draad kwijt en op den duur kan het me, hoe dramatisch de verhaalde gebeurtenissen ook zijn, niet al te veel meer schelen – in elk geval niet genoeg om niet naar het einde van dit veel te dikke boek te verlangen.

*

Ik krijg via WhatsApp een groet van P vanuit Heiligenhafen. Daar kwam ik vorig jaar voorbij toen ik uit Lolland terugkeerde.

vorig jaar 406

7 juli 2025

(…)

8 juli 2025

(…)

9 juli 2025

Ik rond de lectuur af van De herschepping van de democratie van Ico Maly. Een relevant, om niet te zeggen noodzakelijk boek, maar ach, wat is het slecht geschreven. Een boek dat zo slecht geschreven is, kan nooit impact hebben.

*

Door een of andere digitale gril zijn de recente aanvullingen van mijn Word-files, die altijd openstaan maar die om de een of andere reden, waarvan mijn onkunde wellicht de belangrijkste is, niet de recente wijzigingen bijhouden, verloren gegaan. Ik verlies heel wat tijd met alles te reconstrueren: boekenlijst, filmlijst, bibliotheekinventaris, notities, brieven… Onvermijdelijkerwijs vraag ik mij daarbij af waarom ik het in godsnaam allemaal bijhoud en bewaar.

*

Mijn seniordag gaat grotendeels op aan lezen, boodschappen doen, koers kijken… Ik lees onder meer, in het park, Het Belgisch labyrint van Geert van Istendael. Een kort praatje met J., die daar toevallig passeert.

*

Op bezoek bij X. Van het voorgenomen atelierbezoek komt niets in huis. Maar we hebben wel ongeveer anderhalf uur een diepgaand gesprek over sterfelijkheid, familie, onze bezigheden. Toch eigenaardig, dat we elkaar pas nu echt ontmoeten, na al die jaren.

*

In het consumentenprogramma Geld gezocht verneem ik van het bestaan van de app ‘Wakosta’. Ik installeer hem meteen. Met het vooruitzicht van mijn pensioen volgend jaar lijkt het me geen slecht idee om min of meer te weten hoeveel ik elke maand overhoud. Of niet overhoud.