vrijdag 6 maart 2026

notitie 511

ILP, ABSOLUTE DEMOCRATIE §11-20

11.
In het nieuwe Nederlandse regeerakkoord (mei 2024) worden bepaalde punten als ‘normaal’ naar voren geschoven die het tot voor kort niet waren. De deelname aan die regering door de PVV van Geert Wilders wordt in dat akkoord verbloemd. X-R wordt gelegitimeerd. Wilders neemt – voorlopig? – een gematigde houding aan: net als in Italië grijpt X-R de macht ‘op kousenvoeten’. Toch bevat het regeerakkoord al een duidelijke X-Rse signatuur: grenzen dicht; weg met de klimaatzorg; weg met de openbare omroep; weg met justitie en weg met Europa. Met zijn ‘nederlagenstrategie’ is dit regeerakkoord voor Wilders maar een opstapje naar een totale machtsovername.

12.
Trump dingt als veroordeeld misdadiger naar het volgende presidentschap (mei 2024). Als hij zou worden verkozen, kan hij dit zien als een overwinning op de jurisdictie en op de rechtsstaat, en ligt de weg open naar een niet in de tijd begrensde dictatuur. Ook in Europa is het X-Rse populisme de inzet van de verkiezingen. Maar ook vanuit de oppositie is X-R invloedrijk want de meerderheidspartijen verwezenlijken – uit angst – een groot deel van zijn programma’s. De X-Rse populisten plaatsen wat zij de ‘gezonde volkswil’ noemen boven de rechtsstaat. Dat betekent het einde van de rechtsstaat, de democratie en de vrijheid.

13.
Jordan Bardella heeft een glimlachcoach. In de politiek staat schijn boven wezen. De nieuwe XR-se machthebbers bedienen zich in hun curricula en op de sociale media graag van de leugen. Bardella moet XR in Frankrijk ‘ontdiaboliseren’. Na de overwinning van het Rassemblement National in de Europese verkiezingen ontbindt Macron het parlement. Dat vindt ILP een ‘geniale tegenzet’. Alkibiades zou het niet beter hebben gedaan. Mocht XR de vervroegde parlementsverkiezingen winnen, dan kan Macron hen zichzelf tot aan de presidentsverkiezingen van 2027 laten kapotregeren.

14.
In het VK en in Frankrijk schreven premier Sunak en president Macron vervroegde verkiezingen uit. In het VK won links. In Frankrijk ook, maar Macron kon het als een overwinning beschouwen. In Hongarije en Nederland neemt XR de macht in handen. Orbán provoceert Europa door de banden met Poetin en Trump aan te halen. Voor Wilders, die zelf niet in de regering zit, is Schoof maar een marionetpremier. Eigenlijk wil hij alleen maar de rechtsstaat ondermijnen en Europa ontmantelen, onder meer door Poetin te steunen.

15.
Met het televisiedebat tussen Nixon en JF Kennedy in 1960 verdrong de beeldvorming de ideologie. Vorm haalt het voortaan van inhoud. De foto van de aanslag op hem is voor Trump een godsgeschenk. Biden moet wijken, niet met zijn boodschap, maar omdat hij te veel stottert en struikelt. Zijn vervangster Kamela Harris is onverkiesbaar omdat zij een zwarte vrouw is. Maar als zij de beeldvorming handig manipuleert, maakt zij misschien een kans. (juli 2024)

16.
De digitale revolutie en het internet doen het verschil tussen toegang tot kennis en kennis vervagen. De leek verdringt de specialist. De elite verliest haar privileges en wordt verantwoordelijk geacht voor het verlies van de verliezers. ‘Internet heeft gezorgd voor de definitieve emancipatie van de dommen’ omdat de poortwachters van de elite de controle uit handen hebben moeten geven. De algoritmes en het commerciële model geven de leugen een vrijgeleide. Iedereen beluistert enkel wat hij wil horen. De tegenstelling tussen rechts en links is vervangen door de tegenstelling tussen wie bang is voor globalisering en de anderen. Deze polarisering is het ideale klimaat voor XR en voor de dictatuur van de massa: de publieke opinie stuurt de politiek aan in plaats van omgekeerd. De elite zou er beter aan doen zich niet te schamen voor het feit dat zij de waarheid nastreeft.

17.
Onder het mom van de verdediging van het recht op vrije meningsuiting heeft Elon Musk op zijn X de moderatie van fake news afgeschaft. Dit komt vooral XR ten goede. Deze ingreep maakt deel uit van een politiek project. Musk heeft ook op het internationale vlak macht met zijn satellieten, waarmee hij nu ook in oorlogen kan ingrijpen. Met zijn agressieve attitude en machtshonger vormt hij een groot gevaar voor de democratie.

18.
Op 1 september 2024 behaalde zowel XR als XL een verkiezingsoverwinning in Duitsland. Beide strekkingen zijn antiliberaal, antidemocratisch, nostalgisch en antiglobalistisch. Ze hebben allebei een hang naar een sterke leider, zijn allebei tegen migratie en tegen steun aan Oekraïne. In Frankrijk was er in juli 2024 een vergelijkbare verkiezingsuitslag. In Duitsland overweegt de overheid om te onderzoeken of AfD moet worden verboden. Het AfD-kopstuk Björn Höcke gaat de vergelijkingen met het nazisme niet uit de weg. Net zo verheerlijkt de XLse Sarah Wagenknecht het communistische verleden van de DDR. De successen van de extremen in – vooral – Oost-Duitsland zijn te verklaren vanuit de teleurstelling over de niet ingeloste beloften van de eenwording.

19.
Net als het nazisme in de jaren dertig is XR vandaag nostalgisch en rancuneus. En net als het nazisme heeft XR een zondebok nodig om zichzelf groter te maken. Nu zijn het niet de Joden maar de asielzoekers. Ze worden, net als de Joden indertijd, ontmenselijkt. De paradox is dat XR geen baat heeft bij de oplossing van de asielcrisis omdat het de zichtbaarheid van vluchtelingenprobleem nodig heeft om de democratie met noodwetten te ondermijnen.

20.
Voor Netanyahu was de Hamas-terreur van 7 oktober 2023 een godsgeschenk. Op die manier kan hij aan de macht blijven. Hij is niet gebaat bij vrede. Zolang hij Gaza blijft platbombarderen is er geen ruimte en tijd om zijn misdaden thuis en aan het front te onderzoeken. En zolang hij de vriend blijft van de VS komt zijn positie niet in gevaar. Oorlog is voor Netanyahu een noodzakelijke voorwaarde om zijn enige doelstelling te verwezenlijken: aan de macht blijven.