1 november 2025
(…)
*
Wat we kunnen weten van Ian McEwan is zonder enige twijfel een heel goed boek, maar ik zit toch nog met vragen over het waarom van de ingewikkelde compositie en over de verbanden tussen de twee delen. Het eerste speelt in 2125 en het tweede in 2014 en de daaraan voorafgaande jaren. De (fictieve) vertellers van beide delen zijn – uiteraard – twee verschillende personages, een man en een vrouw. Wat is het verband tussen het ontkennen van een moord en het ontkennen van de klimaatverandering? Daar, denk ik, moet het verband worden gezocht, in die ontkenning. Dat zou meteen de titel verklaren: wat we kùnnen, maar niet willen weten.
*
Telkens opnieuw weet Steven Van Herreweghe mij te raken met zijn reeks De jaren … voor tieners. Vandaag zie ik de aflevering over 2001. De beeldfragmenten zijn representatief voor de toenmalige actualiteit, anekdotisch, grappig. De montage is slim, associatief. Maar de sterkte van het programma zit toch vooral in de kinderen die Van Herreweghe opvoert, en in de manier waarop hij met hen omgaat en – absoluut – in hun waardigheid laat. Dit keer was ik erg ontroerd toen het me begon te dagen dat een van de kinderen, een zestienjarig meisje van wie ik al had gedacht ‘Wat heeft die een groot hoofd’, een dwerg bleek te zijn. (Mag je dat nog zo zeggen? Of is het: ‘een persoon met een groeideficiëntie’?) Dat was nog niet duidelijk geworden. We leerden haar kennen als een goedlachs, vriendelijk, bijzonder slim en welbespraakt meisje, tot ze opeens volop in beeld stapte. Zouden we haar op dezelfde manier hebben geapprecieerd als we eerst dàt zouden hebben gezien? De jaren 00 voor tieners is op die manier ook een pleidooi voor een open, onbevooroordeelde blik. Geen moraliserende les op voorhand, maar een inzicht brengende praktijk in real time.
*
Bij het opmaken van het overzicht van het vijfde honderdtal notities dat ik de afgelopen twee jaar heb geschreven ben ik in gunstige zin verbaasd over de hoeveelheid en verscheidenheid van mijn ‘productie’, maar schrik ik anderzijds toch ook weer van hoe snel onderwerpen in het verleden verdwijnen en vergeten raken.
(…)

