BACHS CONTRAPUNT. BAH
Als ik daar zin in heb, kom ik nog wel eens uitvoeriger terug op mijn fietsreis naar Duitsland van vorige week, die ik voortijdig heb moeten afbreken. Maar volgende anekdote wil ik alvast wel kwijt.
Ik was tot in Eisenach geraakt. Eisenach, dat in het zuiden van het voormalige Oost-Duitsland niet zo heel ver meer van de grens met Tsjechië verwijderd is, waar ik eigenlijk heen wou maar dus niet geraakte, is de geboortestad van Johann Sebastian Bach. Dat wist ik niet. Logisch, want tijdens mijn solitaire fietsreizen bezoek ik geen musea of andere bezienswaardigheden en dus bereid ik mij daar ook niet op voor. Hooguit stap ik in koersbroek een paar minuten een kerk binnen want veel langer laat ik mijn fiets met al mijn bezittingen erop liever niet onbeheerd achter. Ik was dus niet van plan in Eisenach, waar ik alleen maar overnachtte, het Bachhaus te bezoeken. Hoewel ik ooit, als niet-musicoloog, in een vorig leven mijn hart, of toch minstens een kamer of slagader daarin of daarrond, had verpand aan de componist van de Mattheüs- en Johannespassie, Die Kunst der Fuge, de Brandenburgse Concerten, talloze cantates en suites en wat weet ik al niet nog meer. Maar ik moet toegeven – nu ja, waarom zou ik dat moéten? – dat deze vaak niet ten onrechte goddelijk genoemde muziek in de loop der jaren enigszins buiten mijn interessesfeer en tijdsbesteding was beland.
Het Bachhaus is het aan de componist gewijde museum dat is ondergebracht deels in het na oorlogsschade zwaar gerestaureerde authentieke geboortehuis en deels in het vlak daarnaast opgetrokken hypermodernistische gebouw. Normaal gezien zou ik dus deze instelling niet hebben bezocht. Maar het lot besliste er anders over, door mij een dag langer dan voorzien in Eisenach te houden. Van een vriendin kreeg ik via WhatsApp het advies om dan toch in elk geval het Bachhaus te bezoeken. Aangezien ik altijd zeer welwillend en volgzaam adviezen inwillig, deed ik dat – zij het niet na eerst bij de drie fietsenmakers die Eisenach rijk is het doodsvonnis over mijn fiets te hebben horen uitspreken.
Ik kan bevestigen: het Bachhaus is méér dan de moeite waard. Zelden zag ik een zo effectief- didactische, behoorlijk exhaustieve, mooie en rustgevende biografische tentoonstelling. Ik ga er niet dieper op in omdat ik me daartoe niet bevoegd voel, maar ik kan alvast dit zeggen: het bezoek aan het Bachhaus deed mij het voornemen maken om de door mij verwaarloosde interesse voor deze componist nieuw leven in te blazen. Door over Bach te lezen en, uiteraard, door zijn muziek te beluisteren.
Nu moet ik u stilaan waarschuwen: het contrapunt van dit stukje zit eraan te komen.
Terug thuis was, mijn scherp met de mechanische pech waarmee ik in Eisenach was geconfronteerd contrasterende positieve ervaring in het Bachhaus indachtig, een van de eerste dingen die ik deed een streaming opzoeken die zich uitsluitend met het via het internet doorsturen van een onophoudelijke reeks Bach-extracten bezighoudt. Ik probeerde ‘Onlineradio BACH’. De wervende tekst op de website van deze streamingdienst zegt precies waarover het gaat: ‘For aficionados of classical music, Onlineradio BACH emerges as a distinguished destination, offering a ceaseless stream of elegance and refinement. Based in Germany, this online station dedicates itself to the mastery of classical compositions, with a special emphasis on the works of Johann Sebastian Bach, alongside other timeless and modern classical pieces.’ Geen gezever, geen gebabbel, geen reclame – ‘ohne Gelaber’. Alleen maar muziek, in een ononderbroken stroom.
Ik druk dus op de knop.
Daar word ik met de neus op de feiten gedrukt, zoals de feiten in deze wereld zijn. Reclame voor kippenvlees. Een ‘knalprijs’ van Aldi. 6 euro per kilo filet, geef toe, een koopje in deze tijden van hitte, barbecue en bosbranden. Een knalprijs voor plofkip.
Zo zit de wereld in elkaar: wie gevolg geeft aan een highbrow-culturele impuls wordt meteen genadeloos afgestraft door blootstelling aan de alomtegenwoordige reclame die zich door elke kier een weg baant zoals een ondergrondse brand tussen de wortels van de zwartgeblakerde bomen in een kurkdroog bos. Er is geen ontkomen aan.
Gelukkig kwam er na de reclame een niet meer door Gelaber (gezwets) onderbroken stroom Bach-interpretaties op gang, jammer genoeg nooit de volledige stukken, en met soms een wat moeilijk te verteren overgang van zang naar orgel naar clavecimbel naar cello naar fluit, enzovoort.
Maar goed, een wereld opent zich weer voor mij. Die plofkip van den Aldi neem ik er dan maar bij. Jo-Seb mocht het eens weten dat zijn hemelse melodieën, fuga’s, meerstemmige gezangen, contrapunten etcetera door reclame voor gevogelte à 6 euro de kilo wordt voorafgegaan, hij zou zich omdraaien in zijn Leipziger graf, voor zover de botten die men daarin na opgravingen heeft gestopt de zijne zijn want dat is niet zeker – om te weten hoe dat precies zit, moet u er maar eens het Wikipedia-artikel op napluizen.
