zaterdag 29 december 2012

dienstmededeling

Ik knijp er een paar dagen vantussenuit. Aan al wie hier regelmatig langskomt - en jullie zijn met een paar honderd: een prettig eindejaar en een gelukkig-gezond-geïnspireerd 2013 !

3095

De Panne - 120801

vrijdag 28 december 2012

facebookbericht 357

Ik was je een beetje uit het oog verloren, dat geef ik toe. Nu je terug op Facebook ben, lees ik wat je geschreven hebt sinds ik je een beetje uit het oog verloren heb. En ik zie wat het is: kwaliteit. Het is: ernst. Ik waardeer dat. Je vraagt op een bepaalde manier heel luid om stilte. Ik heb daar oren naar. Blijf het goede doen, Jan-Willem.

 

geknoopt

De jovialiteit van de man contrasteert met de recalcitrante nukkigheid van het jongste kind. Het hoofd rust goed en warm in de palm van een hand. De wasdraad (onscherp op de voorgrond, boven in het kader) sluipt in het beeld binnen. Het is een geknoopte koord. Een dag vroeg in de zomer, in een armetierige achtertuin. Geschiedenis.
 

schrikkel 345

Ik gebruik deze straat vaak wanneer ik van het centrum van de stad op huis af wandel. Het is een rustige straat, er gebeurt zelden iets – afgezien van een occasionele fotograferende toerist op de Leeuwenbrug of twee kletsende dames met elk een keffertje aan de leiband of, op een van de witte muren aan de ene kant van de straat, een lichtvlek, veroorzaakt door het zonlicht dat stuitert op een ruit in een raam van een huis aan de andere kant. Zelden een consistente anekdote, zelden een beeld waarin alle elementen betekenisvol naar elkaar verwijzen. Ook dit keer niet: een oudere dame parkeert een aftandse BMW, een man komt aangewandeld, wat verderop zijn vaklui met luiken in de weer. Deze drie afzonderlijke ‘verhalen’ vormen geen eenheid – ook al wacht ik met afdrukken tot de stappende man zich in het door de donkere poort gevormde kader bevindt. Het enige wat ze met elkaar verbindt, is hun onverbondenheid.

los ingeslagen 60


25 november 2012

Ik lees in René Seghers ‘definitieve’ biografie van Jacques Brel dat de jonge Jacky de stoep voor het huis moest schuren en daar 50 centiemen voor vin. Maar Jacky was – dan al – niet op zijn mond gevallen en eiste ‘loonopslag’ omdat zijn ouderlijk huis op een hoek gelegen was en er dus dubbel zoveel stoep voor lag. De anekdote maakt duidelijk dat de Brels hun kinderen de beginselen van de meritocratie wensten bij te brengen en doet mij – wellicht door het rekenen met centiemen – denken aan de premie die mijn grootouders, die ene keer dat ik daar eens een zomerweek heb doorgebracht, ik moet een jaar of zes zijn geweest, uitloofden voor het doodmeppen van één (1) keukenvlieg. Het tarief was vastgesteld op 25 centiemen.

Ik zie die zilvergrijs blinkende kwartje-franken nog voor me (was het nikkel? aluminium?): de enige munt kleiner dan de munteenheid die niet koperbruin was: de stukken van 20 en 50 centiemen blonken rossig wanneer ze in roulatie werden gebracht maar sloegen donkerbruin uit nadat ze door vele handen waren gegaan; de stukken van 20 centiemen heb ik trouwens  nooit echt lang gekend, Google leert me dat ze tot 1963 werden geproduceerd maar wanneer werden ze uit de roulatie genomen?

Ik herinner me niet meer of ik me echt aan de vliegenjacht heb begeven. Ik kan me in elk geval niet herinneren dat ik veel vliegen gevangen heb – wellicht was onze vaderlandse munt toen al, in vergelijking met Brels kindertijd, die zich dertig jaar eerder had afgespeeld, in die mate gedevalueerd dat de door mijn grootouders uitgeloofde premie al niet meer in verhouding stond met de te leveren inspanningen. Ja, dat is ook meritocratie: leren wanneer je onvoldoende wordt beloond en hoe je ernaar moet streven niet met je te laten sollen.

reactie

Reactie op facebookbericht 353: mijn identiteit heb ik onder ander via mijn blog ontdeckt: rheinland-blogger. Ons land langs de Rijn is ontzettend rijk aan cultuur en aan historie. Maar er zijn relaties tussen D/NL/B (en ook Frankrijk in het westen). Als je in onze kerken kijkt vind je vlaamse schilderijen uit de tijd van Rubens. Omgedraaied was Willem van Oranje – die Nederland van de Spanjaarden bevrijd heeft – oorsprongelijk Duits. Ook hebben de Fransen bijvoorbeeld met de code Napoléon hun sporen in Duitsland verlaten. De vermenging heeft je ook vandaag. Op duitse kerstmarkten vind je ontelbaare Nederlanders en Belgen. Omgedraaied gaan wij graag naar stoffenmarkten bijvoorbeeld in Maastricht of Venlo. Ik geniet van de veelheid van culturen op europees terrain.

Dieter W. (D)

3094

The Scabs, Brugge, Burg - 120803

donderdag 27 december 2012

schrikkel 344

Een man met een bouvier wacht op een geschikt moment om over te steken. Maar er komen geen auto’s aangereden, en bovendien verschaft het zebrapad voorrang? Neen, de man wacht met zijn bouvier tot aan de overkant van de straat de kinderklas is voorbijgetrokken. Hij anticipeert, heel attent, op de angst die het grote zwarte beest de kinderen mogelijk zou kunnen inboezemen.

schrikkel 343c

Ik heb nogal wat meninkjes en soms geef ik daar ook lucht aan (zonder gedijen ze niet). Maar het blijft bij meninkjes. Zorgvuldig overwogen en zorgzaam geformuleerd – althans, ik doe mijn best. Maar daar blijft het dus bij, of toch meestal. Sommigen zijn daadkrachtiger en koppelen denken aan doen, zij zetten hun overtuigingen om in een consequente praktijk. Jeroen Olyslaegers is zo iemand. Ik kende hem al van naam, las al eens een boek van hem, en af en toe een column in de krant. Ik leerde hem op Facebook beter kennen, en zag daar hoe hij dat medium enthousiast inzet om te mobiliseren. Samen met enkele medestanders serveert hij onder de vlag van de Occupy-beweging elke zaterdag op een Antwerps plein zelfgemaakte soep aan armen en daklozen – aanvankelijk op de Groenplaats maar toen moest er, ironisch genoeg, voor de kerstmarkt worden uitgeweken naar het Koningin Astridplein, voor de hoofdingang van het Centraal Station. Ik beloofde Jeroen Olyslaegers eens langs te komen en kijk, het kwam er nog van ook. Zijn forse gestalte, beringde vingers en berenmuts maakten indruk. (Je ziet hem rechts van de man met de lange baard.) Ik feliciteerde de schrijver met zijn concrete inzet, sprak hem enkele bemoedigende woorden toe en kocht mijn ziel vrij met een kleine bijdrage voor de collectebus.

buiten het kader

foto: René Burri
Ik heb me altijd afgevraagd of deze foto van René Burri beter zou zijn geweest indien de man links niet half buiten het kader zou vallen – tot ik bovenaan links dat zwarte vlekje zag (een voet?) en zeker tussen de twee zuilen bovenaan rechts die andere onvolledige figuur. En natuurlijk is de hand van die ene man om de schouder van de andere essentieel.

facebookbericht 356

Ik vraag me af of er zoiets bestaat als een antimonarchistisch belgicisme, of zoiets in België, dat altijd zegt het koningshuis (en de Rode Duivels) nodig te hebben om de eenheid te bewaren, kan bestaan.

facebookbericht 355

Met zijn zeer sterk geformuleerde reactie op de uitschuiver van de tandem Di Rupo-Albert II heeft Bart De Wever, ik zeg het niet graag, gelijk: het koningshuis moet politiek neutraal zijn en, zoals in Nederland, een verenigende functie hebben. Het is natuurlijk wel een beetje hypocriet voor een partijvoorzitter die van polariseren de jongste weken zijn handelsmerk heeft gemaakt, maar dat verandert niets aan zijn gelijk in deze kwestie. De intellectuele eerlijkheid gebiedt mij om dat toe te geven nadat ik mij de voorbije dagen nog verontwaardigd verzette tegen BDW’s visie op cultuur, het gedrag van een diplomaat van N-VA-signatuur in Congo-Brazzaville en de tegen progressieve intellectuelen gerichte intimidaties. Ik vind het zeer vervelend dat deze koningskwestie – ik kies het woord omdat BDW in zijn tekst handig inspeelt op Alberts zeer ongelukkige verwijzing naar de jaren dertig – de partijvoorzitter van de N-VA uitstekend van pas komt om zijn uitschuivers van de voorbije dagen onder de mat te vegen. Nu gaat alle aandacht naar dit voor BDW zeer welgekomen, en door Di Rupo veroorzaakte, succes – zeker nu hij heeft aangekondigd de koninklijke prerogatieven op de politieke agenda te zullen plaatsen en de andere Vlaamse partijvoorzitters, die via hun vicepremiers in de federale regering door Di Rupo in de wind zijn gezet omdat zij met betrekking tot de koninklijke kerstboodschap niet werden geconsulteerd, niet anders zullen kunnen dan hem hierin te volgen. Dat zal de N-VA alleen maar versterken. Mij is het daarnet op de radio alvast opgevallen hoe BDW spreekt van ‘de helft van de Vlaamse kiezers’. Bij mijn weten zitten de Vlaams-nationalisten in de voor hen meest optimistische scenario’s toch maar aan 35 tot 40 procent? Of telt BDW er nu al, nu het cordon tussen zijn partij en het Blok nauwelijks nog bestaat, het Vlaams Belang bij?

3093

The Scabs, Brugge, Burg - 120803

schrikkel 343b

Op het portaaltje bovenaan de trap van mijn ouderlijk huis (twee vierkante meter waarop vier deuren uitgaven: drie slaapkamers en de badkamer, en bovenin zat het luik naar de zolder) – op dat portaaltje dus hing er ook een: tussen de deur van de slaapkamer van mijn ouders en de deur van de slaapkamer die ik met mijn broer deelde. Het was een wijwatervatje met een lichtgevende madonna, maar het werd niet gebruikt. Het reservoirtje was niet met gewijd water gevuld, en wij konden ons dus niet, gesteld dat wij dat al zouden gewild hebben, devoot en kruisgewijs besprenkelen. Maar het hing er wel en in donkere nachten fungeerde het toch, door zijn fluorescerend vermogen, een beetje als een baken. Nu zie ik dat de ‘wijwatervaatjes’ in reclame zijn. Ik bespaar mijzelf – en u – de bespiegelingen over onttovering, desecularisatie en ontkerstening die daarbij, zonder het minste leedvermaak, spontaan in mij naar boven komen. Ik zie daar iets hangen wat mij met heel in de verte iets van weemoed doet terugdenken aan een ver verleden. Het straalt een heel flauw licht uit en het staat al vele jaren droog.

woensdag 26 december 2012

uit een mail

Godverdomme, X., wat wilt gij nu eigenlijk zeggen? Ben je het eens met dat onsamenhangend gewauwel van BDW over de relatie tussen beleid en kunst of niet? Zeg dat dan verdorie rechtuit!, dan weet ik tenminste wat u denkt. Wat in dat artikel van BDW staat, al dan niet tussen de regels, is zo ernstig en ingrijpend dat de stijlkwestie - heeft Lieven De Cauter conform zijn status van academicus gecommuniceerd of niet?; heeft hij consequent gij, je of u gebruikt? - werkelijk totaal bijkomstig is. Overigens heeft Lieven De Cauter zich in een tweede mail aan BDW verontschuldigd voor zijn toon - zonder evenwel, en terecht, inhoudelijk iets van zijn argumentatie terug te nemen.

X., ik weet niet of het tot je is doorgedrongen (op basis van je mails ben ik geneigd te denken van niet), maar hier is niets minder in het geding dan het recht, de taak en ja, zelfs de plicht van de kunstenaar om te zeggen wat hij/zij meent te moeten zeggen. Jij zou toch, als kunstliefhebber, gevoelig moeten zijn voor de autonomie van de kunstenaar? Of speelt dat niet zo in de muziek? Wat zou Sjostakovitsj (sorry, schrijfwijze even niet gecontroleerd) daarvan denken?

Zal een autonoom en dus kritisch kunstenaarschap in het toekomstige zelfstandige Vlaanderen ja of neen nog mogelijk zijn? Sorry hoor, maar als je hier niet ziet dat de huidige burgemeester-ad interim van Antwerpen ('A') en toekomstig minister-president en misschien zelfs gewoon president van het tochtgat Vlaanderen zich schaamteloos permitteert om in het openbaar te intimideren (want dat is het als je al meteen de betrokkene overslaat en diens baas aanschrijft, die overigens, laat ons dat niet vergeten, zéér afhankelijk is van subsidies), dan ben je echt wel niet voldoende begaan met wat er op dit ogenblik aan het gebeuren is. Wat mij heel erg zou ontgoochelen.

Ik hoop heel erg dat je mij niet ontgoochelt.

reactie

1. Het verwondert me dat de populist BDW zo onhelder zijnideeën over de nuttigheid van kunst aan de man wil brengen.

2. Hij kan het misschien niet hebben dat sommigen uit het culturele segment hem ter verantwoording roepen.

3. Wil hij het gros van de lezers met zijn ondoorzichtige bewijsvoering intimideren zodat ze zich aan geen antwoord wagen?
Of ligt het aan mijn beperktheid? Neem nu bv. zijn laatste paragraaf, een mistbank waaruit ik meen te begrijpen dat hij het eens is met Heinrich Heine waar deze stelt dat enkel wanneer kunst zichzelf rechtvaardigt ze niet verloren is. En dat lijkt dan weer in tegenspraak met wat hij eigenlijk wil aankaarten.

4. Wie viseert hij eigenlijk, welk segment van de kunstwereld?

K.

facebookbericht 354

Op het artikel waarop ik hier eerder reageerde, reageerde ook Jan De Zutter.
Inmiddels is er alweer een nieuwe aanval ingezet op de links-intellectuele Vlaamse elite.
Ik vind het woord ‘intimidatie’ niet overdreven. En de toestand zeer verontrustend.

En dan dit nog als aanvulling:

schrikkel 343a

Een stamcafé is een plek waar je altijd wel iemand aantreft – of misschien ook niet. Dan is er toevallig niemand van je vrienden of drinkmakkers aanwezig, maar het blijft toch een stamcafé omdat je ook dan – zonder dat iemand daar aanstoot aan neemt of ongemakkelijk van wordt of zich ergert omdat je maar één pint per uur drinkt – welkom bent en gewoon alleen aan een tafeltje kunt gaan zitten en de gesprekken aan de toog kunt aanhoren en hopen dat er alsnog iemand binnenkomt voor wie jij dan een vertrouwde makker kunt zijn.

facebookbericht 353

Identiteit is iets wat je bént, niet iets wat je moet aangepraat worden. Zodra je een dergelijke opdringerigheid voelt, zit het grondig fout. Dat werkt contraproductief. Bij mij toch. En zeker als het een identiteit betreft die voor een groot deel bestaat uit het zich afzetten tegen andere identiteiten. Ik identificeer mij liever met wat verenigt dan met wat verdeelt. Ik ben een (Nederlandstalige) Belg en een Europeaan, ja, eventueel een wereldburger. En ik zal niet ontkennen dat ik ook Vlaming ben, maar dan wel voorzover anderen mij daardoor niet in verband brengen met dat naargeestig nationalisme dat zich nu steeds nadrukkelijker begint te roeren met leeuwenvlaggetjes, ex-Blokkers als schepen voor Integratie en diplomaten die het nodig vinden om hun treurige taalparticularisme naar Congo-Brazzaville te exporteren en blijkbaar geen oog hebben voor de werkelijk belangrijke problemen.

3092

The Scabs, Burg, Brugge - 120803

dinsdag 25 december 2012

mirage 63

121214

los ingeslagen 59

19 november 2012

Twee oude juffrouwen wonen samen en kijken vaak naar tv maar er komt steeds vaker ‘vuiligheid’ op het scherm en dan trekken ze de ‘prise’ uit.

los ingeslagen 58

19 november 2012

Een man die loopbaanonderbreking neemt en drie jaar lang op de bonnefooi naar Roemenië trekt en daar – verwonderd – geniet van de gastvrijheid van een gezin in een bergdorp. Hij huurt er ook een appartement. Tweehonderd euro. ‘Dan hou je toch nog iets over van je loopbaanonderbrekingsvergoeding,’ rekent hij ons voor. Nu is hij terug en straks moet hij weer aan de slag. Het is een mogelijkheid: drie jaar er van tussenuit. Iets totaal anders. Herbronnen. Bezinnen.

los ingeslagen 57

19 november 2012
 
De gruwel begint al bij het binnenkomen. ‘’t Was toch maar een rare film,’ zegt K. ‘Begint die man daar op die vrouw, die op de sofa ligt, te… Ja, te…’ ‘Te wateren,’ vult W. kies aan. ‘Ja, te wateren,’ beaamt K. ‘Zeg maar gerust te pissen,’ sust W.

De restauranthoudster neemt de jassen en mantels in ontvangst. Ik probeer haar blik te vangen: ’t gaat maar over een film hoor. ’t Is niet écht! ‘En dan draait hij een glas in haar aangezicht.’ K. ziet het nog levendig voor zich. De restauranthoudster blijft stoïcijns en leidt het gezelschap naar zijn voorbehouden tafel in het lege restaurant. De hele avond doet niemand anders de zaak aan – maar daar kunnen wij niets aan doen.

Het voorgerecht verloopt min of meer neutraal qua gruwelverhalen maar wanneer de uitbaatster de hoofdschotel laat aanrukken, is het weer van datte. Dan begint W., die iets ‘op het terrein’ doet bij justitie, over trepanaties en de autopsie van een vergiftigd lichaam in de tuin van het mortuarium. Bij grote hitte. Wij snijden onze steak aan. ‘Je moest dat gezien hebben,’ aldus W. ‘Nadat ze dat lijk hadden opengesneden, gingen die vliegen daar recht op af. En van de geur alleen al vielen ze als een steen uit de lucht.’ De restauranthoudster bedient ons van saus.

A. kan niet onderdoen en vertelt over haar ervaring in een chique Japans restaurant. Ze had er een biefstukje besteld van wel honderd euro maar op de kookplaat vlak bij haar tafel werd de kreeft bereid voor een belendende tafel. ‘Die beesten werden onzacht op de hete plaat gesmeten en, geloof me of niet, toen hun poten verschroeiden zag ik hoe ze hun kop optilden en hoorde ik ze schruwelen.’

Toen de rekening was betaald, en de restauranthoudster ons met alle jassen en mantels over haar ene arm duidelijk maakte dat binnen het kwartier de zaak gesloten en verduisterd zou zijn, kon ik toch niet anders dan me ten aanzien van haar, en in naam van mijn gezelschap, voor de gruwelverhalen een beetje te excuseren. ‘Ik zwijg als het graf,’ antwoordde ze resoluut. ‘Maar dat verhaal van die hersenen die tegen het plafond spatten, zal me toch bijblijven.’ W. had inderdaad verteld over een zelfmoordenaar met een dubbelloops jachtgeweer. Ik had dat al een beetje vergeten. Of verdrongen. Het was, geloof ik, bij het vanille-ijs (met frambozenkoelie).

3091

The Scabs, Brugge, Burg - 120803

maandag 24 december 2012

schrikkel 342

Je kunt De Toverberg niet lezen zonder op tijd en stond rustsessies in te lassen. Deze ligkuren worden bij voorkeur genoten in een zetel waarin de horizontale positie comfortabel kan worden ingenomen en waarbij je je op de door Thomas Mann voorgeschreven manier induffelt.

schrikkel 341

Het had voor het eerst gesneeuwd – en, wie weet, misschien wel voor het laatst deze winter – en de velden tussen Aalter en Drongen lagen er mooi wit bij. Ik had zeker van het uitzicht op dat voorbijschuivende vrieslandschap kunnen genieten ware het niet dat ik, zonder er aanvankelijk acht op te hebben geslagen, in Brugge had plaatsgenomen bij een door een graffitikunstenaar bewerkt wagonraam. Nuja, er was een hoekje van het raam gevrijwaard gebleven van de ingreep – daar was nog een glimp op te vangen.

schrikkel 340



Een analoge trein is het analoge station binnengereden. Analoge mensen wachten op een analoog perron. Een analoog meisje met een knuffeldikke analoge sjaal tekent en schrijft en tekent analoog in een analoog notaboek. Wat doet het deugd om eens iemand iets tastbaars te zien doen.

reactie

Herwig Candries : Eigenlijk is dit een omslachtige manier om te zeggen dat elk leven waard is geleefd te worden.

Patrick Lateur : 'Met je blik'... Dus à la Levinas. Zo klinkt het goed! En juist, denk ik.

PC : @Herwig. Volledig akkoord. Maar het omslachtige hoort er wel bij hé. En @Patrick. Levinas is incontournable, nietwaar?

3090 / de dingen 84

120803

zondag 23 december 2012

los ingeslagen 56

16 november 2012

Iedereen moet van zijn leven een verhaal maken, het kan niet anders: de gaten die het onvolmaakte geheugen slaat, moeten opgevuld en zonder van zichzelf een verhaal te maken, kun je voor de anderen niet bestaan. Maar ook niet voor jezelf. Willen bestáán lijkt een belangrijke drijfveer. Dat is: de erkenning waar zoveel om draait. Wie jou niet erkent is onverschillig voor jouw bestaan; wie jou erkent, zegt: ‘Jij maakt voor mij een verschil omdat je niet bent zoals alle anderen; jij laat een spoor na in mijn leven; jij zult, voor mij althans, niet voor niets hebben bestaan en dus: niet voor niets de dood onder ogen hebben gezien. Ik heb jou gezien, zoals je bent en daar staat en eruitziet. Ik schenk je de warmte van mijn aandacht. Ik ben bereid jou te troosten in het verdriet dat je ervaart door het besef dat je er straks niet meer zult zijn, voor niemand niet, ook niet voor jezelf en dat het zal zijn alsof je nooit zult hebben bestaan – behalve dan in de harten van diegenen die je hebt weten te bereiken. Waarmee? Met je blik, je warmte, je aandacht voor mijn verhaal, jóuw verhaal, de manier waarop je de leemten van je geheugen hebt opgevuld en structuur hebt aangebracht in alles wat je in een ongekozen volgorde en in een niet door jou gekozen structuur is overkomen.’

reactie

Natuurlijk, Pascal, zoeken kunstenaars de macht op. Bourdieu - niet dat hij voor mij heilig is, overigens - heeft dat toch duidelijk beschreven.
Stijn Vanclooster

@ Stijn
Ja, Stijn. Dat weet ik. Maar je moet wel voor kunstenaars de mogelijkheid vrijwaren dat ze de macht niet opzoeken, ja dat ze de macht ondergraven. Het systeem-De Wever beschermt de kritiek niet omdat kunst ‘return on investment’ moet garanderen en dus bestaat voor dat systeem enkel kunst die subsidies, en dus de macht opzoekt.

3089

120802

zaterdag 22 december 2012

reactie

BDW is niet dom, dat bewijst deze tekst waar zeker goed is over nagedacht. Tot verbazing van mezelf, en van anderen misschien, kan ik het zelfs op vele punten eens met hem zijn. Kunst is inderdaad niet waardenvrij, maar reflecteert de waarden van de samenleving waarin ze ontstaan is, ook al gaat ze schijnbaar tegen deze waarden in. Enkel kunstenaars die van een rijk mecenaat genieten, (sponsoring heet dat tegenwoordig) kunnen het zich permitteren te schoppen tegen de schenen van de openbare moraal. Zij kunnen het zich echter niet permitteren te schoppen tegen de schenen van hun sponsors, want dan zagen ze de tak door waarop ze zelf zitten. De laatste halve eeuw is de wereld van de kunst terecht gekomen in een commerciële spiraal die de prijzen die voor een kunstwerk betaald worden de pan heeft doen uitswingen, net als de luchthandel op de beurs, of de handel in "Junk bonds" op de fianciële markten. Het stond vast dat er vroeg of laat een "crash" moest komen, omdat velen afhaken bij deze ongeloofwaardige "waardering" van de kunst. Ik vind dus ook dat we toe zijn aan een andere visie op kunst. Vooral een visie die meer los staat van de financiële waarde die aan de kunst wordt toegekend, en een visie die komaf maakt met het sacrale statuut van de kunstenaar als hogepriester van de consumptiecultuur. Tot daar mijn kritiek op de kunstwereld, waar BDW het misschien ook eens kan zijn. Maar ik ga wel afwachten wat hij in concreto van plan is te ondernemen om een andere visie op de kunst te promoten, en in hoeverre hij de kunst echt onafhankelijkheid zal gunnen, ook als deze onafhankelijkheid ertoe leidt dat ze kritiek uit op zijn eigen standpunten. Mijn mening ? Dat is dat de soep niet zo heel zal gegeten worden dan ze is opgediend, en dat er in de praktijk weinig zal veranderen. BDW mag dan in de ogen van zijn volgelingen de langverwachte messias zijn, zijn eerste mirakel moet nog altijd van de grond komen.

Herwig

reactie

Erwin Vanmol : Als het woord Calimero valt stop ik met lezen Pascal, het verbergt enkel een armoede aan argumenten.

Pascal Cornet : er staat niet Calimero, er staat CaliNero

Erwin Vanmol : ik heb dat willen negeren, vergezochte woordspelingen zijn nog erger. Ik weet niet wie met deze onzalige vergelijking begonnen is, maar voor alle duidelijkheid Calimero is een Italiaans verongelijkt kuiken die al het onheil dat hij over zichzelf afroept op een ander steekt. Dat is Calimero. U begrijpt dat ik vergelijking geen warm hart toedraag.

Pascal Cornet : Jammer, mijnheer Vanmol, dat u de woordspeling, waarin ik verongelijktheid en keizerlijke allure probeerde samen te brengen, niet waardeert. Dat is natuurlijk uw volste recht, maar het verhindert u blijkbaar zich van de 'armoede aan argumenten' in de rest van mijn tekst te vergewissen. Ik hoop voor u dat u uw - ook door mij gewaardeerde - activiteit als kunstenaar zult kunnen blijven uitoefenen in de toekomstige Vlaamse staat, die u blijkbaar genegen bent.

Erwin Vanmol : oei! Pascal! Nu verander ik van gedacht!

facebookbericht 352

Bart De Wever laat vandaag in De Standaard de column ‘Afbreken om op te bouwen’ verschijnen, een ‘reflectie’ over kunst. Een nieuwe stap in het openen van de (ooit maar nu al lang niet meer verborgen) agenda van het nieuwe Vlaams-nationalisme. We zullen niet kunnen zeggen dat we het niet geweten hebben.

Nu hij zijn eed als burgemeester van Antwerpen heeft afgelegd, neemt de grote filosoof CaliNero even de tijd om over kunst na te denken. Hij definieert kunstenaars nauwelijks impliciet als elitaire belgicistische nestbevuilers. En zij zijn bovendien opportunistisch want zij teren op de vetpotten van de subsidies. Zij zijn omkoopbaar. (Nietzsche wordt – “Harde woorden, die wat nadere uitleg verdienen.” – met instemming geciteerd: “Niets is zo omkoopbaar als een kunstenaar.”)

Is al wie een subsidie aanvaardt omgekocht? We zullen het eens aan Leonard Nolens vragen. Of aan Jeroen Brouwers.

Bovendien beginnen de kunstenaars, aldus CaliNero, onrustig te worden nu het Vlaams-nationalisme op het punt staat een eind te maken aan de Belgische constructie en dus aan de Belgische vetpotten: “Dat de gevestigde orde in België op losse schroeven staat, heeft gevolgen voor de kunstenaars die zich erdoor beschermd weten en bijgevolg in een behoudsgezinde kramp schieten.” Ik kan het niet helpen maar dit klinkt als een intimidatie.

Benieuwd hoe het kunstenaarsgild hierop zal reageren. Waarom worden kunstenaars meteen als elitair, belgicistisch en opportunistisch afgeschilderd? Waarom wordt hun elk vermogen tot autonoom en onafhankelijk kritisch denken ontzegd? En zijn er niet ook niet-gesubsidieerde kunstenaars? Schemert hier een totalitaire droom door de façade? Een droom waarin alle kunstenaars het lied van de heerser zullen meezingen, of niet zullen zingen? Of blijkt hier vooral frustratie: CaliNero is ongetwijfeld ook in cultureel opzicht onderlegd genoeg om te zien dat hij, enkele recalcitrante uitzonderingen niet te na gesproken, alles wat artistiek waardevol is in dit landje niet aan zijn zijde heeft staan. Niet dat het in zijn neoliberale republiek veel hinder veroorzaakt – maar het is toch een beetje vervelend.

België een ‘constructie’. Ja. Zoals alles, volgens filosoof CaliNero, sinds het postmodernisme ‘constructie’ is: “In de moderniteit stelden we vast dat alles waarmee we ons leven ordenen (het gezin, de gemeenschap, de natie, de solidariteit, het geloof) een constructie is.” Huh? Solidariteit een constructie? Ja, het gezin en de natie, voor mijn part akkoord: dat zijn constructies. (‘Vlaanderen’ zal ook een constructie zijn.) En eventueel zelfs het geloof. Maar de gemeenschap en de solidariteit? Kijk, hoe sluiks CaliNero zijn nationalisme in dit betoog binnensmokkelt. De nevenschikking is een gekende retorische truc: plaats solidariteit en nationalisme op één lijn, en je hevelt de positieve eigenschappen van het ene schier ongemerkt naar het andere over. Maar wij van de opportunistische belgicistische elite, mijnheer De Wever, trappen daar niet in!

Lees deze tekst aandachtig, hij leert ons veel. Niet in de eerste plaats over de verhouding tussen maatschappij en kunst (dat was maar een dekmantel), maar vooral over de agenda van de nieuwe burgemeester van Antwerpen en de toekomstige minister-president van de confederale deelstaat V. Kunstenaars kunnen maar beter gewaarschuwd zijn – en dat is dan ook de belangrijkste bedoeling van deze ‘column’: dat ze zouden weten wat hun toekomst is in de Vlaams-nationale staat. Ik citeer (het staat er écht): “Kunst produceren kost geld. En om geld te verzamelen moet men de macht opzoeken, want macht genereert geld. Kunst kan dus nooit absoluut autonoom zijn, ze zal steeds afhankelijk zijn van wie bereid is om haar te financieren.
Op die manier sluipt echter het nutsdenken de kunstwereld binnen. Want geld eist verantwoording. Wie investeert, wil een return on investment, dat is de logica van onze onttoverde wereld. Vandaag worden kunst en cultuur vooral gefinancierd door subsidies, dus uit belastinginkomsten. Zij die bijdragen – het grote publiek dus – eisen verantwoording van wat er met gemeenschapsmiddelen gebeurt. Net datgene waarvan kunst tot elke prijs autonoom wil zijn. Decennialang kon men dat sluimerende dilemma omzeilen door te verwijzen naar de intrinsieke waarde van kunst. Mensen keken naar een kunstwerk, snapten er misschien niet al te veel van, maar zetten hun onbegrip opzij met de gedachte: het is kunst. Maar we leven niet meer in de moderniteit. We leven in de postmoderniteit.”

In de postmoderne Vlaams-nationale staat zal de kunstenaar zich te schikken hebben naar deze eis van ‘return on investment’. Wat er met de niet-gesubsidieerde kunstenaar zal gebeuren, wordt niet geëxpliciteerd maar we kunnen er eventueel wel naar gissen.

Wie nu nog niet wakker schiet, is medeplichtig.

los ingeslagen 55

16 november 2012

Vrijdagvoormiddag. Het weekend begint. Dat wil zeggen: wat voor mij het weekend is want ik heb mijn leven zodanig weten te organiseren dat ik weekends van vier opeenvolgende dagen heb. Dat is wel handig, het betekent dat ik enkel de drie andere, gelukkig opeenvolgende, dagen hoef te werken. Ik word er niet rijk van maar ik heb genoeg en dat is …voldoende. Wat ik dan vooral ook heb, zijn die vier vrije dagen en u kunt zich wel indenken dat ik die goed weet te gebruiken.

Maar soms sijpelen allerlei besognes door tot in mijn vrije weekends, en daardoor zijn ze niet meer zo ‘vrij’. Eigenlijk gebeurt het maar zelden dat die vier vrije dagen gevrijwaard blijven. Zo is het ook dit keer. Hoewel het vrijdagochtend negen uur is en ik ‘normaal gezien’ (altijd de aanhalingstekens gebruiken bij die precaire, misleidende uitdrukking) rustig nog een koffietje tank en met een goed boek en mijn grote notitieschrift aan de tafel plaatsneem om daar de eerste twee, drie uur niet van weg te slaan te zijn, bevind ik mij op de trein richting Brussel. (Ik heb voor de eerste keer mijn ‘notebook’ bij, het is de eerste keer dat ik op de trein schrijf – het heeft wel iets, schrijven terwijl het landschap voorbijschuift en het maakt, bovendien, een wel erg vlijtige indruk bij de medepassagiers.) Ik bevind mij op de trein richting Brussel omdat ik daar moet werken – en het zal de komende maanden wel vaker gebeuren dat ik de vrijdagvoormiddag in Brussel moet werken. Wellicht wordt dat: eens om de twee weken. Er komt dus één werkdag per maand bij of, negatief uitgedrukt: ik zal voortaan één weekenddag per maand moeten inleveren. Aangenomen dat er per maand vierenhalf weken zijn, en ik dus tot hiertoe 3 x 4,5 = 13,5 op de 30,5 dagen werkte, dan wordt dat voortaan 14,5 dagen per maand en dat is nog altijd minder dan de helft. Daar staan dus wel die centen tegenover en daarvoor doe ik het natuurlijk. Niet dat ik de gage voor die ene extra dag echt nodig heb maar het levert mij wel wat meer comfort op en we weten allemaal dat het leven er niet goedkoper op wordt.
Wat ik dan in Brussel doe? Wel, precies hetzelfde als wat ik nu doe (terwijl het landschap voorbijschuift): schrijven op een computer, maar het zijn dan wel niet mijn woorden die ik uittik, maar die van anderen. Daar komt het summier gesteld op neer, datgene wat ik in ruil voor de begeerde en comfort schenkende centen doe.
Mijn lange weekends worden nog op andere manieren niet ‘gevrijwaard’. Zo moet ik dit keer ook de eindredactie doen van enkele teksten voor de Poëziekrant, en ook een debuutbundel recenseren, en dan is er maandagnamiddag ook nog leesclub over Alsof het voorbij is van Julian Barnes en er moet ook nog gelezen worden voor de bijeenkomst van volgende vrijdag in Knokke, en dan gaat het over Suikerspin van Erik Vlaminck. Voor dat alles worden ook zilverlingen uitgekeerd.
Daarmee is over het weekend dat nu begint en wat daarin te gebeuren staat nog niet alles gezegd. Vanavond hebben we in De Panne een etentje ter ere van de negentigste verjaardag van S.’s moeder, en morgen is er (…)

schrikkel 339




Een onbemande reclamebunker, in de hal van het station: twee laptops op een sokkel en een uit twaalf flatscreens samengesteld scherm waarop onderwaterbeelden zijn te zien met daarop Flipperachtig lachende dolfijnen. Het moet ons, forenzen, bewegen tot de aanschaf van een nieuw computerbesturingsprogramma. Maar forenzen doen wat forenzen doen: ze haasten zich naar de trein. Daardoor blijft mijn blik haken aan de rode broek van een jonge vrouw die stilstaat en naar dat submarine beeld staart. Zij is ook gevat door iets, maar waardoor?

facebookbericht 351

Dank u, heer Van Eeghem, voor uw vriendschapsverzoekaanvaarding, een mooi gebaar van kurtoisie. Ik ben al vele jaren een fan van uw aanstekelijke enthousiasme. En het wendingetje 'sommige lieden uit barbaarse kringen evenwel' zindert nog steeds door mijn hoofd!

3088

Meetkerke - 120729

vrijdag 21 december 2012

schrikkel 338


Handschoenen die verloren zijn en vergeten, en op straat zijn blijven liggen: dat heeft iets uitermate treurigs. Maar met schoenen is het nog erger, en met kinderschoenen al helemaal. Je denkt meteen dat er iets ergs is gebeurd – het schijnt dat verongelukten vaak op onverklaarbare wijze hun schoenen zijn kwijtgespeeld of uit hun schoenen werden gekatapulteerd, het is maar te zien hoe je het bekijkt. Een klein rood kinderschoentje werd door iemand die hier voor mij passeerde van de straat opgeraapt en, als op een toonbank, op een schuin oplopend muurtje uitgestald. Daar spreekt een soort vertrouwen uit: misschien komt dit schoentje nog wel terecht; wie het past, trekke het aan.

schrikkel 337


Een dame is met twee windhonden aan de wandel, een witte en een donkere. Een dame is het, want het zijn dames die met windhonden wandelen. Je zou die windhonden in al hun aristocratische elegantie willen vatten als op een paneelschildering van een Vlaamse Primitief: in draf en in profiel – maar het willekeurige moment wil het anders. Het idee ‘ideale windhond’ torent in zijn eeuwige perfectie boven deze triviale en onvolkomen momenten uit. En zo gebeurt het dat, op het ogenblik dat je afdrukt, de donkere windhond al half in het struweel is verdwenen, terwijl de witte, waarvan de leiband een hinderlijke lijn trekt over dames fraaie mantel, staart tussen de achterpoten met zijn snufferd naar dames zwarte schoentjes wijst.

3087

Bredene - 120727

donderdag 20 december 2012

3086

Ryckevelde - 120805

los ingeslagen 54

12 november 2012

Een van dé dooddoeners van de afgelopen jaren – zo eentje waarmee je als met een vliegenmepper een argeloze volgevreten vlieg tegen de toile cirée van bomma’s keukentafel platmept – is wel de wending: ‘Uit studies is gebleken dat…’ Ik probeer er ook eentje, om haar op flessen te trekken.

Uit een studie van de universiteit van Birmingham is gebleken dat het chocopastaverbruik met grotere verpakkingen groter is dan met kleinere verpakkingen. De onderzoekers volgden gedurende drie maanden twee groepen proefpersonen. De tweede groep werd beschouwd als verificatieproef op de eerste groep. Alle resultaten werden in de proef bevestigd.

Beide groepen werden choco van het merk ‘Boerinneke Mario’ voorgeschoteld uit afwisselend grote (1 kg) en kleine (0,5 kg) verpakkingen. De eerste vaststellingen werden bevestigd door alle volgende: uit de grote potten werd meer chocopasta op de boterhammen gesmeerd dan uit de kleine potten. Wij vroegen professor Willis, specialist consumentengedrag en reflexmatige attitudes, naar een mogelijke verklaring. ‘Het blijft natuurlijk giswerk,’ aldus de professor, ‘maar wij vermoeden toch dat de omvang van de verpakking een zeer duidelijke impact heeft op het consumeer- en smeergedrag van onze proefpersonen. Wij hebben kunnen vaststellen dat de boterhammen dunner besmeerd worden wanneer de pot, groot of klein, pas geopend is of bijna leeg. De verklaring voor het dunner smeren bij bijna lege potten ligt voor de hand: dat is een kwestie van slinkend aanbod – en het vraagt ook meer moeite om voldoende choco bij elkaar te schrapen. De spaarzaamheid bij pas geopende potten is moeilijker te duiden. Daar bevinden wij ons op een – zo u wilt – ‘symbolisch’ niveau. Er valt als het ware een aarzeling waar te nemen om het smetteloos gaaf choco-oppervlak in de pas geopende pot te schenden. Nader onderzoek zal dit fenomeen verder moeten duiden, eventueel op basis van interviews met de proefpersonen. Wij zoeken op dit ogenblik de nodige fondsen voor dit bijkomende onderzoek. Bij het smeren tijdens de tussenperiode na het verbreken van het gave oppervlak en voor het bereiken van de bodem kon geen noemenswaardig verschil worden genoteerd tussen de kleine en grote potten. De coëfficiënten waren, in absolute cijfers, in elk geval te klein om van een significant verschil te spreken. Het lijkt er in elk geval op dat de proefpersonen in dat segment van de pot even gul graaiden. In spreektaal gezegd zou je kunnen gewagen van een “het kan niet op”-attitude.’

Maar, professor, hoe verklaart u dan de hoofdbevinding van uw onderzoek, dat er uit grote potten dikker wordt gesmeerd dan uit kleine?

‘Heel eenvoudig, het is een kwestie van gemiddelden. Bij kleine potten voltrekt de cyclus van dunner smeren bij oppervlak en bodem en van guller in de middenfase zich twee keer waar deze cyclus bij een grote pot maar één keer wordt doorlopen. Dat geeft in totaliteit een spaarzamer consumptiepatroon bij kleine potten.’

Dank u, professor. Veel succes met uw onderzoek naar het verbreken van de gave oppervlakken. Hopelijk vernemen wij spoedig van u meer over het bijkomende onderzoek aan de hand van interviews. Nog één vraagje: kunt u bevestigen dat deze resultaten ook gelden voor potten met jam of Luikse siroop?

reactie

Reactie op schrikkel 335: Als de mensen ouder zijn heb ik graag inzicht omdat ze langzaam zijn en hun eigenaardigheiden hebben. Wij zijn een solidaar-gemeenschap dat de zwakken de sterken ondersteunen. Soms zijn wij zelf mensen die in vele jaaren zwakker zijn. Daar voor heb ik helaas geen oplossing paraat. Zwakke mensen verdienen respect.

D.W. (Duitsland)

woensdag 19 december 2012

3085

Omgeving Nieuwpoort - 120802

facebookbericht 350

Na de frigoboxtoeristen zijn nu ook mensen die hun straf hebben uitgezeten niet welkom in het paradijs dat Lippens zijn ingezetenen wil voorspiegelen - geldt dit ook voor witteboordcriminelen, malafide ondernemers en belastingontduikers?

dinsdag 18 december 2012

schrikkel 336

We gingen op de zolder van het Sint-Jansmuseum luisteren naar het in een loop ten gehore gebrachte meerstemmige gezang ‘Spem In Alium Numquam Habui’ van de 16de-eeuwer Thomas Tallis. Meerstemmig betekent hier: veertigstemmig, en veertig was ook het aantal luidsprekers dat in een cirkel rond de luisterbanken stond opgesteld. Het stuk duurde elf minuten. Dan volgden er drie minuten stilte, waarna de loop werd hernomen. Tijdens de onderbreking keken de mensen die op het bankje voor mij hadden plaatsgenomen op, sommigen met een verzaligde glimlach op de lippen. Op YouTube lees ik dat het stuk nu vooral populair is doordat het een rol speelt in Fifty Shades Of Grey. De persoon die Tallis’ motet op YouTube plaatste, vraagt om zich te onthouden van seksueel gekleurde comments.

schrikkel 335


Wachtend op S., die in de supermarkt een tragere kassa heeft gekozen, zit ik op het bankje in het in- en uitgangssas en kijk naar de mensen die aankomen met lege karren en vertrekken met iets minder lege karren. Het verbaast me altijd hoe vaak mensen zich voor toch maar weinig boodschappen de moeite getroosten om naar de Carrefour te komen. Het moet zijn dat zij daarvoor een vast moment in de week uitkiezen of misschien zelfs een vast moment op de dag. Ik zie ze vertrekken: met hun kratje bier, hun gesneden brood, hun kippenfilet, hun vier tomaten en een bokaal snijbonen.

3084

De Panne - 120802

maandag 17 december 2012

los ingeslagen 53

11 november 2012
 
Samen met S. heb ik de hele dag geld opgehaald voor 11.11.11.

Vanmorgen stonden we bij de ingang van de Carrefour. Je ziet er nogal wat sacherijn en miserie passeren. Malcontente mensen met weinig middelen. Paarse en roze trainingspakken. Mismaakten en misdeelden. Alcoholici, verraden door huid en neus. Mannen van middelbare leeftijd die nog altijd bij hun moeder leven. En aan die mensen, die vaak met een kar buitenkomen met daarin drie of vier artikelen ter waarde van, in totaal, een euro of tien, moesten wij proberen stiftjes of wenskaarten te verkopen à 6 euro het pakket. Dat viel niet altijd mee. ‘Ik ga niets kopen,’ zei er een, ‘mijn vrouw ligt met kanker in de kliniek.’ Dat leek een valabel argument waartegen niet veel in te brengen was. ‘Sterkte, mijnheer.’ De man mompelde nog iets. De meeste van die paupers staren gewoon naar het asfalt of schudden schutterig van neen. Een andere wereld.

’s Namiddags gingen we van deur tot deur in de Veltemweg, de Toekomststraat, de Fortuinstraat. Ook in deze niet meest achtergestelde buurt van Sint-Kruis regeren in menig huis eenzaamheid en tristesse. Zo kwam ik bij de vader van I.N. Ik heb nog met I.N. in klas gezeten en dat vertelde ik ook aan die man, die opendeed. Daarmee had ik meteen zijn vertrouwen beet. ‘I. stelt het goed,’ zei hij. ‘Hij werkt op *** en heeft vijfhonderd man onder zich.’ ‘Amai. Dat is niet gering. Doe hem de groeten als je hem nog eens ziet. Zeg maar dat P.C. aan de deur is geweest met stiftjes voor 11.11.11.’ ‘Goh, ik hoef die stiftjes eigenlijk niet, hoor. Wat moet ik daarmee doen. Mijn vrouw is vorig jaar gestorven. Ik heb die stiftjes niet nodig.’ Ik condoleerde de man, maar keek dan toch op toen hij mij vijf euro toestopte. ‘Ik moet daar geen stiftjes of kaartjes voor hebben.’

Ik denk nu aan I., die vijfhonderd man onder zich heeft, en hoop dat hij nog de tijd vindt om zijn eenzame vader eens te bezoeken. (Maar wie ben ik om dat te zeggen.)

Wat verderop, in de Veltemweg, deed – dat las ik op het naambordje naast de belknop – ‘J.V.’ open. ‘Ach neen, ik koop niets.’ Ik had nog niet eens mijn mond kunnen opendoen. Ik kreeg bovenop de weigering een gratis tirade. ‘Mijn vrouw is weg. Mijn kinderen zijn weg. Ik heb geen auto meer. Ze komen morgen de meubels halen. Ik heb geen werk meer. Wat zou ik nog stiften kopen voor 11.11.11? Ten andere, vroeger gingen wij naar dáár. Nu komen zíj naar hier. Ik heb altijd mijn belastingen betaald en mijn best gedaan. En kijk nu eens.' Ik luister en zie het aan en dring niet aan. ‘Courage, mijnheer.’ De man zei mij vriendelijk goeiedag en wenste mij zelfs succes met de verkoop. En dan ging die deur dicht. Ik denk niet dat hij vandaag nog is opengegaan.

3083

De Panne - 120802

zondag 16 december 2012

schrikkel 334

S. en J. hebben zich twee nieuwe honden aangeschaft. Min of meer ter vervanging, voor zover dat mogelijk is, van de Pyreneese berghond X. (ik ben even de naam kwijt), die een tijd geleden onverwacht en veel te vroeg stierf. ’t Was ook een grote witte geweest, X., maar deze keer zat er een vleugje labrador bij. Ik liet niet na bij wijze van vertrouwenwekkende introductie beide beesten aan de rug van mijn hand te laten ruiken. Het zijn zo’n schatjes, vertelde S. – maar X. doen vergeten, neen, dat zullen ze nooit kunnen.

schrikkel 333b / driekleur 113

Een laatste mens wandelt uit mijn beeld weg en plots blijf ik over met – verspreid over drie plans – niets dan parallelle werelden (ik bedoel werelden die zich parallel met de ‘werkelijke’ wereld ontvouwen): de wereld van een film (met overigens op de affiche een aardige driekleur: de zich in zwart wegcijferende man en de vrouw in opzichtig geel en rood), de aardse wereld van Permeke en op de achtergrond in zwart-wit een of andere viool- of cellovirtuoze die mij uitnodigt om een wereld van hemelse klanken te betreden. Deze driedubbele uitstap uit de werkelijkheid brengt mij, in combinatie met de bijna-verlatenheid van mijn kader, even in verwarring; ik ben in een werkelijkheid waarin alles verwijst naar een zich buiten die werkelijkheid ophoudende schoonheid, naar een bétere wereld, even het noorden kwijt.

schrikkel 333a / antireclame 5


Een paar weken geleden werd in Brussel een reclamelichtbak aan een bushokje, met daarin een affiche met lingeriepubliciteit, overplakt met vuilniszakken. Een liberale volksvertegenwoordigster schreeuwde moord en brand over vrijheid van meningsuiting, gelijkheid van man en vrouw en nog een paar andere ‘westerse waarden’. Uiteraard waren het ‘wellicht’ allochtone jongeren geweest die de lingerieaffiche hadden gecensureerd – al werd dit bij mijn weten nooit bewezen. Ja, zelfs de woorden ‘moslimfundamentalisten’ en ‘Taliban’ waren niet uit de lucht.

Natuurlijk had de volksvertegenwoordigster een punt, en natuurlijk is het niet helemaal onlogisch om de verantwoordelijken voor deze ludieke actie (want dat was het toch, er werd overigens niets beschadigd, er werd enkel een statement gemaakt) in de moslimhoek te zoeken – maar heeft zij ook gelijk? Ik vraag het mij soms af als ik door onze oversekste straten en in onze oversekste stations loop. Ik wil niet preuts doen, maar ik ben oprecht nieuwsgierig naar hoe iemand uit een andere, minder vrijmoedige, cultuur aankijkt tegen al dit vertoon van onbereikbare en met Photoshop aan elkaar geplakte idealen, die ingaan tegen alles wat hij – of zij, want dat moeten we ons ook realiseren – in de eigen context heeft geleerd. Ben ik dan werkelijk de enige die zich dit soort vragen stelt bij het nogal offensieve vertoon van suggestief geëtaleerde borsten en billen? Ben ik dan werkelijk de enige die niet meteen verwijst naar de achterlijke verhouding tussen de seksen bij een andere cultuur om de losgeslagen losbandigheid in mijn eigen cultuur niet meer te zien? Om het maar eens vulgair en lapidair te stellen: fijne vleeswaren – al dan niet halal – tref ik liever aan in de etalage van de slager.

los ingeslagen 52

9 november 2012

Ik was er nooit zelf eerder opgekomen, de gedachte werd mij aangereikt door John Vandaele, journalist bij Mo Magazine: dat het pensioen er niet is om je oude dag comfortabeler te maken, of toch niet in de eerste plaats, maar om je nù te doen consumeren. Want mensen die hard werken maar geen pensioen hebben, of een te klein pensioen, sparen vooral en doen niet wat in een kapitalistische samenleving van hen wordt verwacht: nù alles opmaken en spullen kopen die ze niet echt nodig hebben.

los ingeslagen 51

8 november 2012

Ik schop tegen een paardenkastanje en hij rolt voor me uit tot hij ergens in de berm blijft liggen. Ik schop tegen een volgende en hij begint te kaatsen en wint hoogte en vliegt het kruispunt op waar hij tegen de flank van een voorbijrijdende auto botst. Ik schop tegen nog een en deze rolt voor mij uit tot hij, op de rand van berm en pad, tot stilstand komt tegen een herfstblad, dat door de impact van de kastanje kantelt en bovenop de nu stil liggende kastanjebol komt te liggen, als een zerk boven een kist. Ik schop tegen een laatste paardenkastanje en hij rolt mooi regelmatig voor me uit tot hij is uitgebold en precies daar komt te liggen waar mijn rechtervoet opnieuw, enkele stappen later, aankomt. Ik schop…

3082

De Panne - 120801

zaterdag 15 december 2012

3081

De Panne - 120801

vrijdag 14 december 2012

3080

S. - 120816

schrikkel 332


Die twee spoelen doen me denken aan het schrijflint van het soort typemachine waarop ik nog heb leren schrijven. Je ramde op de toetsen, die toetsen brachten de hamertjes in beweging die in waaieropstelling wachtten om in actie te komen, op de kop van die hamertjes waren de letters en leestekens gegraveerd die in aanraking kwamen met het geïnkte lint. Dat lint moest natuurlijk voorbijschuiven want als dat niet gebeurde, hamerde je altijd op dezelfde plek en een gat in het lint was het gevolg. De links in de machine ingebrachte spoel draaide af, het lint schoof doorheen een paperclipachtige klem, waar overigens de met de toetsen aangedreven hamertjes neerkwamen, en werd opgewonden op de spoel ter rechterzijde van de schrijfmachine. De spoelbandopnemer – ook allang verdwenen – was op hetzelfde principe gebaseerd. Waar de hamertjes, met hun beletterde kop, het lint raakten, verscheen op het papier, dat achter het voorbijschuivende lint op de papierrol was aangebracht, de desbetreffende letter. Niet een andere, maar precies die! Doordat het lint in één richting voorbijschoof, was het onvermijdelijk dat op een gegeven ogenblik de ene spoel leeg was en de andere vol. Op dat ogenblik zorgde een door mij nooit doorgrond mechanisme ervoor dat de schuifrichting werd omgekeerd. Precies dat mechanisme, zo herinner ik mij nu, had het op de machine waarop ik heb leren typen begeven. Daardoor moest ik de spoel manueel helemaal terugdraaien – en nu ik dit schrijf, komt mij het hoge ratelgeluid voor de geest dat door dit manueel terugspoelen werd veroorzaakt. Het lint kon vele malen hergebruikt worden maar op een gegeven ogenblik begonnen de op het papier gedrukte letters toch te verbleken. Dan was het tijd voor een nieuw lint. De aanblik van de eerste volle zwarte letters die met zo’n nieuw lint waren vervaardigd, gaf aanleiding tot een stil en vluchtig geluk.

donderdag 13 december 2012

woensdag 12 december 2012

driekleur 112

Ooit had men het over het gele, het zwarte en het rode gevaar, maar dat waren tenminste mensen, en van mensen kunnen we ons bij benadering voorstellen wat ze van ons willen.

Karel Čapek, Oorlog met de Salamanders, 241

schrikkel 331


Ik zal u nu openhartig iets vertellen over de mannelijke blik – en hoe die door vrouwen met strakke broeken, hoge hakken en lange haren wordt geleid. Of neen, dat zal ik niet doen. Misschien moet u zich dat bij deze foto maar eens zelf indenken, hoe die mannelijke blik zou kunnen kijken.

Als u, die dit leest, een heteroseksuele man bent, zult u daar niet al te veel moeite voor moeten doen. U laat uw blik gaan (of uw blik laat u gaan, het onderscheid is niet helemaal duidelijk) over de contouren van deze verschijning – en u beeldt zich in hoe wulps het wiegen moet geweest zijn toen het beeld nog niet tot foto was bevroren. U realiseert zich dat zich in u een verlangen aan het ontwikkelen is tot achtervolgen en voorbijsteken, ten einde ook ‘de voorkant’ van deze verschijning te zien. U beseft dat uw nieuwsgierigheid seksueel van aard is, primair in elk geval, nogal dierlijk eigenlijk. En zeer vrouwonvriendelijk – ‘volgens de feministen’, voegt u er snel aan toe. (Vreemd toch, hoe mannen achter elke hoek een feministe vermoeden – een beetje zoals een madame Nero die met een taartrol achter de voordeur het weer eens te laat van boemelen terugkerende dagbladverschijnsel staat op te wachten.) En dan begint het redeneren: moet u, heteroseksuele man, zich schuldig voelen voor uw blik?; wordt u als moreel persoon verminderd door het feit dat vrouwen met strakke broeken, hoge hakken en lange haren u tot een primaire staat herleiden? Dat soort redenaties. Ondertussen stapt de schone uit beeld en ware het niet dat zij op een diefje op ‘de gevoelige plaat’ werd vastgelegd door een man met een overduidelijk heteroseksuele blik, zij zou nu al niet meer bestaan.

Als u echter, die dit leest, een vrouw bent, en het maakt al minder uit van welke geaardheid, zult u zich misschien meer moeite moeten getroosten om zich een idee te vormen van hoe de mannelijke blik tegen deze heupen, haren en hakken aankijkt. Ja, dat vraag ik mij soms af, hoe vrouwen aankijken tegen die gemakkelijke mannelijke prooien wier hoofd en zinnen zo gemakkelijk op hol slaan. Ja, ik vraag mij af hoe bepaalde vrouwen, de taartrolvrouwen zal ik ze nu maar even noemen, aankijken tegen seksegenoten die – uiteraard heel doelbewust – met hun voorkomen de mannen het hoofd op hol doen slaan. Interessante vragen, nietwaar? – en ze liggen allemaal, ook op druilerige dagen, voor het grijpen in de winkelstraten van onze steden.

3078

De Panne - 120801

dinsdag 11 december 2012

Jagten op de zondebok

Jagten van Thomas Vinterberg is een antropologische studie  van een misantroop, een die geen al te hoge pet op heeft van de mens.

Het verhaal lijkt wel Les risques du métier revisited. Lucas (Mads Mikkelsen), van beroep kleuteronderwijzer, wordt beticht van intieme handelingen met een vierjarig kind. De aanklacht is op niets gegrond, maar de goegemeente gaat er wel in geloven en Lucas wordt als zondebok uitgebannen uit de dorpsgemeenschap. De door vereenzaming, werkdruk en allerlei frustraties opgehoopte stress vinden in de agressie ten aanzien van dit onschuldige individu een uitlaatklep – en op die manier wordt dit individuele verhaal natuurlijk ook een metafoor voor heel onze westerse samenleving. Maar het is toch in de allereerste plaats een studie in groepspsychologie. Lucas wordt op een uitermate wrede manier uitgestoten, zelfs door zijn beste vriend én door zijn geliefde, de allochtone poetsvrouw van de kleuterschool die de plaats van Lucas’ ex had ingenomen. Enkel Lucas’ zoon blijft trouw in zijn vader geloven, maar hij pakt de verdediging tegen de boze buitenwereld onhandig aan.

Uiteindelijk komt alles min of meer goed. Er is eerherstel, maar dat komt er niet echt van harte. Vinterberg toont op prangende wijze aan dat de smet van de valselijke beschuldiging onuitwisbaar is.

Jagten is een sombere film. Er zijn in de menselijke verhoudingen lichtpunten, maar die zijn toch maar dunnetjes gezaaid. De meeste medemensen laten zich op een weerzinwekkende manier leiden door primitieve, groepsgestuurde impulsen. We leren veel over onszelf, hoe wij vaak al te conformistisch zijn, ondoordacht stigmatiseren, individuen uitstoten, de roep van de kudde volgen, in staat zijn ons te laten meesleuren door lieden die wensen te polariseren, die ons manipuleren, die onze mening diepgaand vormen en misvormen. We hoeven het maar op het huidige politieke klimaat toe te passen en we weten meteen hoe relevant deze film is.

Vinterberg toont aan hoe schaars in onze zogenaamd welvarende ‘samenleving’ het werkelijke contact is – werkelijk contact dat ook, letterlijk, als fysiek contact dient opgevat. Hoe moeilijk het is geworden om elkaar aan te raken – een ouder een kind, volwassenen elkaar – zonder daarvoor tegen draconische sancties te moeten aanlopen. Een handdruk, een schouderklop, een omhelzing, een kus: als ze nog voorkomen in het intermenselijke verkeer, worden deze gebaren niet zelden overdreven geseksualiseerd, geperverteerd, als onecht voorgesteld of in de veilige mal van de formalismen teruggedrongen. Ze zouden nochtans onze fundamentele eenzaamheid iets draaglijker kunnen maken. Ze zouden ons nochtans wat kunnen verwarmen. Ze zouden ervoor kunnen zorgen dat we elkaar beter kunnen verdragen en zelfs dragen.

Dat dragen zorgt voor een van de mooiste momenten in de film. In het begin schenkt het kind, op de vlucht voor de ruzies van haar ouders, haar vertrouwen aan Lucas. Hand in hand stappen het meisje en de man op school af en ze volgen daarbij de lijnen op de weg. Ze maken er een spel van: Lucas maakt het meisje wegwijs in het netwerk van lijnen die overal getrokken zijn. Dat spel wordt na het incident dat hem zoveel zal kosten, onder meer het vertrouwen van dat kind (een vertrouwen dat wederzijds was), onmogelijk. Maar na het herstel kan het opnieuw: het kind is wel nog in staat met nieuwe ogen te zien. Dan staan Lucas en het kind aan weerszijden van een keukenvloer met heel kleine tegeltjes. De voegen tussen de tegels vormen een zeer fijn netwerk, een waarvan de lijnen zo dicht op elkaar liggen dat je er niet over kunt stappen zonder de – ondoorgrondelijke – regels van het spel te overtreden. Daarom moet het kind over deze tegelvloer heen gedragen worden. Lucas pakt het kind op en draagt het als een Sint-Kristoffel over de ‘gevaarlijke’ tegelvloer. Hij trotseert opnieuw het gevaar om van een ongeoorloofde aanraking te worden verdacht. Vinterberg toont in deze scène met formidabele precisie dit toch moeilijk in beeld te brengen geloof en vertrouwen achter de ‘onschuldige’ aanraking.

Jagten mag dan misschien in de geschiedenis van de cinema geen onmisbare film zijn, het is er wel een die ons veel over onszelf leert en die daarin behoorlijk genadeloos is.

schrikkel 330


Elke avond moet het luik van hun hok worden gebarricadeerd, en elke ochtend moeten ze weer worden bevrijd: de kippen van J. en R., waar ook T. en S., wanneer J. en R. afwezig zijn, voor te zorgen hebben. Niet dat die beestjes geen nachtelijke wandeling mogen maken in hun grote kippendomein (gesteld dat ze daar op uit zouden zijn), neen, het is maar dat ze geen ongewenst bezoek zouden krijgen van een van de vossen die inmiddels ook tot in Ryckevelde en Male zijn doorgedrongen. Vandaag moest ik de kippendeur openmaken omdat ik, bij afwezigheid van alle anderen, de eerstvolgende ben in de pikorde der  kippenhokverantwoordelijken. Ik mag er in ruil al eens een eitje voor eten. De dag was al een eind gevorderd en ik kan me voorstellen dat beide kippetjes al redelijk ongedurig begonnen te worden – of hebben ze geen besef van tijd in hun donker hok? Ik had nog maar net de balk van voor het kanteldeurtje weggenomen of daar kwamen ze al parmantig als een cabaretier de kippentrap afgestapt en pikkelden recht op de voeder- en waterbak af. Waarna ze hun domein tot in de verste hoeken begonnen te verkennen – daar hadden ze de hele dag voor.